نام و نام خانوادگی دانشجو : فرشته معتمدی

تاریخ گردش علمی : 20/3/89

محل گردش : هفت چشمه

زمان حرکت : 30/9 روز پنج شنبه

هدف از گردش : آشنایی و مشاهده جانوران موجود در طبیعت

حدود 30 نفر از دانشجویان رشته علوم تجربی به همراه استاد جناب آقای بارانی بیرانوند ساعت 

۹/۳۰صبح روز پنج شنبه از دانشگاه آزادکمالوند به طرف هفت چشمه حرکت کردیم در بین راه از روستاهای ( کمالوند –ازنا –علی آباد ممیل – سراب جلدان – چشمه کره – سرتنگ غلا (قلعه ) و ...... ) عبور کرده تابه هفت چشمه رسیدیم طبیعت خیلی زیبا بود و آبشارهاوچشمه های زیادی داشت که هر انسانی از دیدن این طبیعت لذت می برد از مینی بوس که پیاده شدیم باید به طرف دره حرکت می کردیم آبشار ها داخل این دره بودند مسیری که می خواستیم طی کنیم پر از سنگ و شن و  .... بود من به علت در رفتگی استخوان و کشیدگی تاندولهای مچ پا به سختی راه می رفتم وقتی به دره رسیدیم صدای آبشار خیلی زیبا بود استاد در مورد چگونگی جمع آوری جانوران وحشرات و  پروانه ها برای ما توضیح داد وما هم گفته های ایشان را ضبط کردیم بعد مارا به گروه های 5 نفره تقسیم کرد و هر گروه وظیفه داشت 50 نو ع از موجو دات اطراف این طبیعت را جمع آوری کند هر گروه توانستیم تعدادی حشره را جمع کنیم ما در این گردش با بیشتر موجودات و حشرات آ بزی و ....آشنا شدیم و آ نها را از نزدیک مشاهده کردیم  و جناب آ قای بارانی بیرانوند هم آنها را به ما معرفی می کرد و قسمتهای مختلف بدن آنها را به ما نشان می داد. در این گردش ما به همراه گروه یک خرچنگ بزرگ را گرفتیم و قسمتهای مختلف بدن آنرا از نزدیک مشاهده کردیم بعد از اتمام جستجوی جانوران نوبت صرف ناهار شد  خانمها وآقایان زحمت آمادگی ناهار را کشیدند بعد از صرف ناهار کمی استراحت حدودساعت 3به طرف خرم آباد حرکت کردیم در اینجا توضیح مختصری در مورد حشرات و بی مهرگانی که مشاهده کردیم را بیان می کنم .

عنکبوتیان :              ***********************

مقدمه: زیر شاخه عنکبوتیان یا کلیسرداران دارای تنوع و تعدد بسیاری بوده و گرچه پراکندگی گونه‌های آنها به پای سخت پوستان نمی‌رسد کلیسرداران به دو گروه عمده تقسیم میشوند. پیکنوگونیدها یا عنکبوتهای آبی و کلیسراتا که خود متشکل از خرچنگ نعلیان یا مروستوماتا ، عقربها (اسکورپیونها) و عنکبوتیان (آراکیندا) هستند. همه ما کم و بیش با کلیسرداران آشنا هستیم. به عنوان مثال اغلب ما با عنکبوتها ، عقربها و کنه‌ها برخورد داشته‌ایم. بسیاری از آنها ناقل عوامل بیماریزا بوده و خطرات بسیاری برای انسان و سایر حیوانات به همراه دارند.

اختصاصات کلیسرداران: بدن از دو قطعه پروزوما و اپیستوزوما تشکیل شده است. زواید پروزومایی عبارتند از: کلیسرها ، پاهای آرواره‌ای و چهار جفت پای حرکتی ، کلیسرداران فاقد شاخک می‌باشند.زواید چند مفصلی و یک شاخه‌اند .تبادلات تنفسی به کمک آبششهای کتابی ، ششهای کتابی یا تراشه‌ها صورت می‌گیرند.دفع از طریق غدد پیش رانی و لوله‌های مالپیگی انجام می‌گیرد.دارای چشمهای ساده میانی و گاهی اوقات چشمهای مرکب جانبی می‌باشند. سکومهای گوارشی به تعداد 2 تا 6 جفت هستند.

رده بندی کلیسرداران:

رده گزیفوسوریده: مانند خرچنگهای نعل اسبی شکل که دریازی هستند. سر سینه دارای سپر پشتی است که به شکم جوش خورده لولا است. تنفس از راه آبششهای کتابی است. چشمهای مرکب دارند. رشد از طریق لارو است و دارای 5 گونه هستند.

رده پیکنوگونیدا :عنکبوتهای دریازی هستند. سر و سینه و پاهای باریک و دراز دارند. شکم تحلیل رفته است. فاقد چشمهای مرکب هستند و پاهای حامل تخم در هر دو جنس روی سر قرار دارند و دارای 500 گونه هستند.

رده عنکبوتیان :عقربها ، عنکبوتها ، کنه‌ها در این گروه قرار دارند و ساکن خشکی هستند و بعضی زندگی ثانویه‌ای در آب دارند. معمولا گوشتخوار و شکارچی هستند. فاقد چشمهای مرکب هستند. با ششهای کتابی یا نایی یا هر دو تنفس می‌کنند. حدود 3500 گونه دارند.

عنکبوتها: عنکبوتها از شناخته شده‌ترین عنکبوتیان بوده و دارای پراکنش جهانی می‌باشند. عموما گوشتخوار بوده و در زیستگاههای مختلفی چون سطح سنگها ، روی درختها و گیاهان زندگی می‌کنند. برخی از آنها شکار خود را به دام می‌اندازند در حالی که گروهی دیگر به شکار حمله کرده و یا در کمین آن می‌نشینند.
عنکبوتها قادر به سوراخ نمودن پوست انسان نمی‌باشند اما گزش برخی از گونه ، برای انسان خطرناک است به عنوان مثل سم نوعی عنکبوت به نام بیوه سیاه سم عصبی بوده و موجب ایجاد جراحات دردناک ، تشنج عضلانی ، و نهایتا از کار افتادن دستگاه تنفس و مرگ می‌گردد.

جنسهای عنکبوتها: از این راسته می‌توان (جنسهای تارانتولاها ، عنکبوتهای دریچه ساز ، فولکوس ، عنکبوت قهوه‌ای ، بیوه سیاه و عنکبوت گرگی) را نام برد.

عنکبوت منزوی قهوه ای: در سالهای اخیر ، عنکبوت دیگری به نام عنکبوت منزوی قهوه‌ای مورد شناسایی قرار گرفته که گزش آن برای انسان ، بسیار خطرناک می‌باشد. در برخی از عنکبوتها گزش منجر به نکروز بافتی شده و درمان آن معمولا به آهستگی صورت می‌گیرد.

عادات عنکبوتها: یکی از مهمترین عوامل موثر در زندگی آنها ، توانایی تنیدن تار است. این ابریشم یا تار ، از جنس اسکلروپروتئین بوده و در اثر تماس با هوا ، سخت می‌گردد. این ابریشم در کارهای مختلفی مورد استفاده قرار می‌گیرد. بعضی از عنکبوتها پرده های کوچکی تنیده و اسپرمهای خود را روی آن قرار می‌دهند. همچنین بعضی از گونه‌ها از آن برای ساختن پیله استفاده می‌کنند و تخمهای خود را درون آن می‌گذارند. اما اکثر گونه‌ها از ابریشم برای ساختن رشته‌های تار عنکبوت استفاده می‌کنند.

میگالومورف: عنکبوتهایی با اندازه متوسط تا بزرگ بوده، سوراخهایی در داخل زمین ایجاد نموده و یا پرده‌هایی ورقه مانند یا قیفی شکل ایجاد می‌کنند. تارانتولاها و عنکبوتهای دریچه ساز که درهایی لولایی برای سوراخهای خود ایجاد می‌کنند نیز جزء میگامورفها محسوب می‌شوند.

تنیدن تار :بعضی از عنکبوتها نظیر خانواده‌های دیکتینیده و آگلنیده پرده‌های نامنظمی می‌تنند. در حالی که پرده‌های تنیده شده در بعضی خانواده‌های دیگر بسیار منظم است. بعضی از عنکبوتها ، نظیر عنکبوتهای گرگی اصلا تار نمی‌تنند. سالتیسیده‌ها جهنده بوده و بر روی زمین گاه روی گیاهان به سر می‌برند. این گروه از عنکبوتها نیز تار نمی‌تنند بلکه آشیانه‌های خود را با ابریشم مفروش می‌سازند. توموسیده یا عنکبوتهای خرچنگ مانند تار نمی‌تنند.

کنه ها : بعضی از کنه‌هایی که خون می‌مکند ، چرخه کامل زندگی خود را در روی بدن یک میزبان می‌گذرانند و فقط در هنگام پوست اندازی موقتا ارتباط خود را با آنها قطع می‌کنند. اقسام دیگر با هر بار پوست اندازی از میزبان خود جدا می‌شوند و پس از پوست اندازی باید میزبانی تازه برای خود بیابند. نوزاد این جانواران با یک بار که خون بمکد می‌تواند ماهها زنده بماند و بالغها با یکبار تغذیه ، تا سالها ممکن است نیاز به غذا نداشته باشند. کنه‌های مختلف ناقل عوامل بیماریزا هستند که مهره داران را آلوده می‌کنند.

خرچنگهای نعل اسبی: چند گونه از خرچنگهای نعل اسبی که در فاصله 200 میلیون سال گذشته بدون تغییر مانده‌اند فسیلهای زنده‌ای هستند که در سواحل ماسه‌ای اقیانوس یافت می‌شوند و در آنجا با حفر ماسه‌ها زندگی نیمه منزوی را می‌گذرانند.

سخت پوستان :
این گروه از بدن پایان شامل( خرچنگهای آب شیرین٬ خرچنگهای دریایی٬ خرچنگهای معمولی و میگوها) می شوند. اکثر آنها دارای بدنهایی با 3 قسمت مختلف می باشند. سر-سینه-شکم اما در بعضی از گونه ها سرو سینه به هم متصل هستند. همه آنها در آب زندگی می کنند به استثنا خر خاکیها (شپشه چوب) و خانواده اش.
بزرگترین سخت پوستان جهان٬ خرچنگهای عنکبوتی بزرگ اقیانوس آرام شمالی می باشند. آنها بدن نسبتا کوچکی دارند.
میگوهای آخوندکی خرچنگها و حلزونها را بوسیله کوبیدن پاهای چماقی شکل خود بر سر آنها٬ می شکند. میگوهای آخوندکی دارای ضربه های پای خیلی نیرومندی هستند٬ که آنها را به شکننده شیشه آکواریوم معروف کرده است.

در حدود 32000 گونه مختلف از سخت پوستان شناخته شده اند٬ آنها در سراسر دنیا یافت می شوند.در حدود 3/1 تمام سخت پوستان یک پایی هستند. بیشتر سخت پوستان در آب دریاها زندگی میکنند و بعضی از آنها در آبهای شیرین و تعداد محدودی از آنها در خشکی زندگی می کنند.

خرچنگهای معمولی مثل خرچنگهای دریایی ده پایی هستند. بیشتر آنها در آب یا نزدیکی آب زندگی می کنند. بعضی از آنها تا زمانی که تخم گذاری کننند روی خشکی باقی می مانند. اغلب این خرچنگها لاشخور هستند. آنها از راه خوردن حیوانات مرده و گیاهان زنده می مانند.

1- خر خاکی 2-خرچنگ دریایی رنگ سنگی  3-خرچنگ ساحلی  4-خرچنگ گوشه گیر قرمز 5-کریل

کریل :این سخت پوستان شناور مهم ترین بخش زنجیره غذایی در دریاهای قطب جنوب را تشکیل می دهند. این سخت پوستان کوچک از گیاهان میکروسکوپی و حیوانات ذره بینی تغذیه می کنند و توسط والها٬ خوکهای آبی٬ سگ ماهی ها٬ پرندگان و ماهیان خورده می شوند. کریلها در اقیانوس قطب جنوب زندگی می کنند. آنها در نزدیکی سطح آب تشکیل گروههای خیلی بزرگ می دهند. این گروه از این سخت پوستان شناور می تواند 25 میلیارد عدد از آنها را شامل شود.

کرم خاکی :                      ************************

مقدمه: در طبقه بندی جانوران که در آغار قرن 19 قرن انجام گرفت، تمام جانورانی که دارای بدنی دراز و فاقد ضمایم واضح بودند به کرمها موسوم شدند. این جانوران به علت داشتن یک انتهای قدامی یا سر که دارای اندامهای حسی است و به قصد برخورد و روبرو شدن با محیط به طرف جلو حرکت می‌کنند و یک انتهای خلفی یا دم ، با اسفنجها و مرجانها و شانه‌داران اختلاف و تمایز دارند.  

رده کم تاران ، رده‌ای از کرمها هستند که به صورت حلقوی هستند که در هر حلقه چندین تار دارند. کرمهای خاکی نمونه ای از این رده است. از کرمهای خاکی بزرگ لومبریکوس ترستریس نمونه جالبی است که ممکن است به درازای 30 سانتیمتر و به قطر 9 میلیمتر رشد کند.

مشخصات خارجی :بدن کرمها ، استوانه‌ای دراز و بطور واضح در دو انتها نازک و باریک است. سطح شکمی آن پهن و رنگ پریده‌تر از سطح پشتی است و سطح پشتی تیره است. سر مشخص و متمایزی در حیوان وجود ندارد. بدن یک کرم بالغ به 80 تا 100 قطعه حلقه‌ای شکل که بوسیله شیارهای عرض مجزا است، تقسیم شده است. دهان کرم در حلقه اول است و بوسیله یک قطعه گوشتی به نام پیش دهان آویزان می‌باشد. مخرج آن بیضی شکل و بطور عمودی در حلقه آخر قرار دارد. روی حلقه‌های 31 تا 37 برآمدگی غده‌ای واضحی به نام کمربند تناسلی دیده می‌شود. کمربند تناسلی ماده سازنده پیله را که محتوی تخم است ترشح می‌کند.

تارهای کرم خاکی: در هر حلقه به جز اولی و آخری ، 4 جفت تار موی مانند کوچک وجود دارد که در سطح شکمی و جانبی مختصر برجستگی پیدا کرده است. هر تار عبارت است از یک میله کیتینی نوک تیزی است که در یک کیسه اپیدرمی مخصوص واقع در درون دیواره بدن جای گرفته است. تار می‌تواند بوسیله عضلات منقبض کننده در هر جهت حرکت کرده، امتداد یابد و یا عقب کشیده شود و تارها در موقعی که کرم در سوراخش قرار دارد و یا روی زمین حرکت می‌کند مانند گیره یا میخ عمل می‌نماید.

دیواره بدن :قسمت خارجی کرم از یک کوتیکول شفاف و نازک پوشیده شده است.کوتیکول دارای خطوط عرضی نازکی است که یک منظره قوس و قزحی مختصری ایجاد می‌کند. در کوتیکول سوراخهایی در روی بسیاری از سلولهای حسی اپیدرم موجود است. اپیدرم روی یک غشای قاعده‌ای قراردارد و زیر غشای قاعده‌ای لایه نازکی از عضلات حلقوی و لایه ضخیم‌تری از عضلات طولی وجود دارد. سطح داخلی دیواره بدن از صفاق مستور است. شکل جانور در نتیجه خاصیت کشش دیواره بدن روی اندامها و مایعات درونی حفظ می‌شود.

دستگاه گوارش :

این دستگاه از قسمتهای زیر تشکیل می‌شود:

- دهان که دنباله آن حفره دهانی است. (در حلقه‌های 3 – 1)

-حلق (در حلقه‌های 5 - 4) با غده‌های مخصوص چرب و نرم کردن و الیاف عضلانی در دیواره‌های خارجی آن.

-مری باریک و مستقیم (در حلقه‌های 14 - 6) که بوسیله سه جفت غده‌های آهکی از پهلو اتصال دارد.

-یک چینه‌دان بزرگ با دیواره نازک که در حقیقت یک پیشخانه برای ذخیره می‌باشد.

-سنگدان (در حلقه‌های 18 - 17) با دیواره‌های عضلانی ضخیم و محکم که در داخل از کوتیکول مفروش است.

-روده که تا مخرج امتداد دارد.

دستگاه گردش خون :خون در تمام قسمتهای بدن کرم جاری است و یک سیستم رگهای خونی بسته با مویرگها وجود دارد. پنج رگ اصلی ممتد در طول بدن و پنج جفت قلب در حلقه‌های 11 - 7 دیده می‌شود. از حلقه 12 به طرف عقب ، هر حلقه دارای رگهای بند بند زوج است که رگهای طولی را به اندامهای گوناگون مربوط می‌سازد.

دستگاه تنفس :دستگاه تنفسی منظم در این کرمها موجود نیست. خون جاری اکسیژن را در مویرگهای نزدیک کوتیکول مرطوب در دیواره بدن ، دریافت کرده و CO₂ پس می‌دهد. اکسیژن با هموگلوبین در پلاسما ترکیب شده به بافتهای مختلف حمل می‌شود.

دستگاه عصبی :در بالای حلق (حلقه 3) یک جفت گانگلیونهای مغزی با مغز وجود دارد. دو رابط از پیرامون حلق به گانگلیونهای زیر مری دو قطعه‌ای کشیده می‌شود، به نام حلقه دور مری و از گانگلیونهای زیر مری طناب عصبی شکمی در طول کف حفره عمومی بدن تا حلقه مخرجی امتداد می‌یابد. چندین عصب نیز به پیش دهان و ناحیه دهانی متصل می‌گردد. طناب عصبی شکمی در هر حلقه دارای یک عقده بزرگ است و 3 جفت عصب جانبی از آن خارج می‌شود. طناب و عقده‌ها به صورت ساختمانهای جفت بوجود می‌آید، رشته اعصاب جانبی به عضلات ، سلولهای اپیدرمی ، نفریدیها ، کیسه‌های تار و سایر اندامها عصب می‌دهد.

دستگاه تولید مثل کرم خاکی: تک جنسی است و در هر کرم اندامهای جنسی نر و ماده در قسمت شکمی جای دارد. کرمهای خاکی در بیشتر سال ، تولید مثل می‌کنند، ولی حداکثر فعالیت تکثیری آنها در هوای گرم و مرطوب است. جفتگیری در شب صورت گرفته. دو کرم خود را از سوراخ بیرون کشیده، سطح شکمی قدامی‌شان را نزدیک هم می‌آورند، بطوری که انتهای قدامی‌شان در دو جفت مخالف هم قرار دارد. در هر کرم یک جفت شیار اسپرمی تشکیل می‌شود که در طول آنها توده‌های اسپرم به منظور دخول در جایگاه اسپرمی دیگری عبور می‌کند. پس از این عمل ، کرمها از هم جدا می‌شوند. بنابراین عمل لقاح دو جانبه و متقابل است.

رابطه کرم خاکی با انسان :کرمهای خاکی به عنوان طعمه در ماهیگیری مصرف عملی دارند. اثرات طویل‌المدت کرمهای خاکی در طبیعت جنبه‌های عملی مشخصی دارد. از آنجا که خاک را سوراخ می‌کنند اثرات قابل توجهی در حاصلخیزی خاک دارند.

زنبورها :               **************************

بسم الله الرحمن الرحیم
و اوحی ربک الی النحل ان اتخذی من الجبال بیوتا و من الشجر و مما یعرشون.ثم کلی من کل الثمرات فاسلکی سبل ربک ذللا یخرج من بطونها شراب مختلف الوانه فیه شفاء للناس ان فی ذالک لایه لقوم یتفکرون.(نحل 67-69)
پروردگارت به زنبور الهام کرد که در کوهها و درختان و در آنچه سقف دارند لانه کن، آنگاه از هر میوه ای بخور و راه هموار پروردگارت را بپوی ، و از شکم آنها نوشابه ای که رنگهای مختلف دارد بیرون می آید، که آن باعث درمان مردم است، به راستی در این کار نشانه ای برای اندیشمندان است.

مقدمه: زنبور عسل یکی از حشرات مفید برای انسان است که متعلق به رده دوبالان می‌باشد. زنبور عسل خیلی پیش از انسان در روی زمین بوجود آمده و زندگی می‌کرده است. زنبور عسل حدود 150 میلیون سال قبل وجود داشته و مشغول زاد و ولد بوده است. منتها با این تفاوت که در آن فاقد یک زندگی اجتماعی بوده و مثل خیلی از زنبورهای غیر عسلی امروزی ، زندگی انفرادی داشته و هر زنبور لانه مخصوص بخود را داشته و در آن زندگی می‌کرده است. کندو محلی است که زنبورها در آن تولد یافته ، کار کرده ، خواهران و برادران خود را پرورش داده و مواد غذایی لازمه را در آن انبار و ذخیره می‌کنند. زنبور عسل دارای نژادهای مختلف است و ساختمان بدنی پیچیده‌ای دارند.

ساختار بدن زنبور عسل:

سر: در جلوترین قسمت بدن قرار داشته و شامل اعضای زیر است: ( دو عدد چشم مرکب ، سه عدد چشم ساده ، دو عدد آنتن و دهان با خرطوم.) بزرگی چشمها وسیله‌ای است که زنبوردار به کمک آن به راحتی می‌تواند زنبور نر را از کارگر تشخیص دهد. زیرا چشمهای زنبور نر بزرگتر بوده و از عقب سر بهم می‌رسند، ولی در زنبور کارگر و ملکه بهم نمی‌رسند. کار آنتنها ، لمس کردن و بوییدن است. زنبور به کمک خرطوم ، شهد را از روی گلها جمع آوری و از راه دهان به داخل کیسه عسلی می‌فرستد.

سینه :از سه حلقه کیتینی درست شده و اعضای زیر به آن اتصال دارند: (چهار عدد بال یا پر که دو عدد آنها بالهای جلویی و دو عدد دیگر بالهای عقبی هستند. شش عدد پا که جفت عقب آن دارای حفره‌هایی به نام سبد می‌باشند) و زنبور عسل در دوران فعالیت خود گرده‌های گل در آن پر و با خود به کندو حمل می‌کند. این سبدها در کارگران بزرگتر از نرها هستند.

شکم: در قسمت انتهایی بدن قرار داشته،( از 6 حلقه کیتینی پشتی و 6 قطعه شکمی) تشکیل شده است. در انتهای شکم مخرج برای دفع مدفوعات دیده می‌شود. از راه همین مخرج ، زنبور قادر است خاری را که در داخل بدنش جای دارد، خارج کرده و نیش بزند. زنبور نر نمی‌تواند نیش بزند، چون اصلا نیش ندارد.

غده های مهم :

در داخلا دو طرف سر کارگر یک جفت غده‌ای به نام غده‌های شیری وجود دارد که از خود ماده‌ای به نام شیر یا ژله شاهانه ترشح می‌کند و با آن ملکه و لاروهای خیلی جوان را تغذیه می‌نمایند.

غده‌های بزاقی همراه با یک جفت غده سینه‌ای بوسیله یک کانال مشترک ، ترشحاتشان را به داخل دهان زنبور می‌ریزند. ترشحات این غده‌ها در موقع لارو بودن صرف تنیدن به دور خود شده و پس از رشد و تبدیل به یک زنبور کامل ، نقش غده بزاق دهان را در زندگیشان بازی می‌کنند.

غدد زیر آرواره‌ای که در کارگران خیلی کوچک و غیرفعال بوده و در ملکه بسیار بزرگ و فعال است. ماده‌ای بوسیله این غده ترشح می‌شود که با بوی مخصوصش باعث تمیز ملکه از سایر زنبورها می‌شود.

در زیر شکم زنبورها 4 جفت غده‌های مومی وجود دارد که سه جفتش فعال هستند و موم ترشح می‌کنند و بکار ساختن سلولها و شان می‌خورند.

غده‌های بویایی: در پشت زنبورها غده‌ای به نام غده بویایی دیده می‌شود که کارش تشخیص بوهاست.

غده‌های مخزنی: سه عدد غده در مخزن به نام غده‌های مخزنی ، مدفوعاتی را که در آنجا ذخیره شده‌اند، مرتب ضد عفونی می‌کنند.

نژادهای زنبورها :

زنبور هندی Aspis Indica  :کمی کوچکتر از زنبور عسل معمولی بوده ، قدر کارگرش 13 میلیمتر می‌باشد. سلولهایی را که با موم در روی شانها درست می‌نماید از سلولهای زنبور عسل کوچکتر هستند.

زنبور درشت Apis Dorsata :در هندوستان و چین زندگی نموده و بزرگترین نوع زنبور عسلی است که تاکنون شناخته شده است. به حالت وحشی زندگی کرده و در زیر شاخه‌های درخت شانش را می‌چسبانند. سالانه چند بار از نقطه‌ای به نقطه دیگر کوچ می‌نمایند.

زنبور ریزApis Florea  :از همه زنبورها کوچکتر بوده و فقط یک شان درست می‌کنند که مثل زنبورهای درشت به زیر شاخه درخت می‌چسباند به حالت وحشی در هندوستان و جنوب ایران یافت می‌شوند.

زنبور عسل معمولی Apis Meaifica :همان زنبور عسل معمولی است که فقط آنها را در دهات و شهرها برای تولید عسل در کندوها نگهداری می‌کنند. خواصی را که از یک نژاد خوب باید انتظار داشت عبارتند از: آرام باشند و نیش نزنند، پر محصول باشند، بچه به اندازه لازم بدهند، گلهای شهددار را به سرعت پیدا کنند، در مقابل امراض مقاوم باشند، مصرف عسل زمستانی آنها کم باشد، رشد سالانه‌شان را هر چه زودتر شروع کرده و سریع به حداکثر رشدشان برسند. از مهمترین نژادهای این زنبور می‌توان به زنبور عسل اروپای مرکزی ، زنبور سیاه ، زنبور ایتالیایی قفقازی و زنبور نژاد ایرانی نام برد.

آفات و بیماریهای زنبور عسل :از مهمترین بیماریها می‌توان به( لوک آمریکایی ، لوک اروپایی ، نوزما ، کنه دونی ، یبوست ، شپشک زنبور عسل و کرم موم خوار )اشاره کرد.

پروانه ها :                     ************************

اطلاعات اولیه :پروانه‌ها متعلق به راسته پولک بالان از رده حشرات هستند. دارای خرطوم هستند، بالها پرده‌دار و پولک‌دار است. لارو قطعات دهانی خورد کننده دارد. در پروانه‌ها بال در زمان استراحت عمودی می‌ماند. شاخکها گرز مانند یا گره دارند.

ساختار بدن :سر یک حشره شامل 6 قطعه بهم جوش خورده است که 4 قطعه آن دارای زایده هستند. ماندیبولها و اولین ماگزیلها نسبت به دهان در اطراف واقع می‌شوند و یک لب بالایی دهان را از جلو محافظت می‌کند. ماگزیلای دوم لب پایینی را می‌سازد. این اندامهای ذکر شده قطعات دهانی خورد کننده و جونده را تشکیل می‌دهند. در پروانه ماگزیلا به صورت قطعات دهانی مکنده خارج می‌شود.
هر یک از 3 قطعه سینه در بردارنده یک جفت پا است و به قطعات دوم و سوم یک جفت بال نیز متصل است. در شکم حشره 7 قطعه اول بدون زایده هستند. در قطعات هشتم و نهم زایده‌ای وجود دارد که به کار تخم‌گذاری کمک می‌کنند. مخرج در قطعه دهم قرار دارد. دو قطعه آخر سینه‌ای و 8 قطعه اول شکمی دارای اسپیراکلهای زوجی هستند که به دستگاه تنفسی نایی منتهی می‌شوند.

پوست بدن: سطح بدن دارای پوششی ویژه است که در دوران رشد پس جنینی و به هنگام پوست اندازی به شدت تحت تاثیر اعمال فیزیولوژیک مختلف قرار می‌گیرد. پوست بدن بر عکس کرمها و نرمتنان از استحکام و مقاومت زیادی برخوردار است. بررسیهای بافت شناسی پوست که بوسیله میکروسکوپ نوری انجام شده نشان می‌دهد که پوست از دو لایه مشخص یکی سلولهای اپیدرمی یا هیپودرم و دیگری لایه کوتیکول تشکیل می‌شود.                            

پوست بدن بطور کلی وظایف زیر را انجام می‌دهد.

بدن را در برابر عوامل فیزیکی و مکانیکی مختلف محیط مانند زرهی محافظت می‌کند.

از تبخیر آن بدن که در زندگی حشرات دارای اهمیت ویژه‌ای است جلوگیری کرده و مانع نفوذ مواد سمی و خارجی به بدن می‌شود.

حشره را در برابر تغییرات بیش از اندازه گرمای محیط محافظت می‌کند.

غده‌های پوستی :غده‌های پوستی اعم از تک سلولی یا چند سلولی بلافاصله در زیر کوتیکول و یا اندکی فراتر قرار می‌گیرند. ترشحات آنها در مراحل مختلف زندگی حشره ، اعمال بسیار گوناگونی را انجام می‌دهند. مهمترین غده‌های پوست عبارتند از: غده‌های چرب کننده ، غده‌های مومی ، غده‌های لاکی ، غده‌های ابریشم‌ساز و غده‌های پوست اندازی.

ماهیچه‌های بدن :بیش از یک قرن است که معلوم شده است ماهیچه‌های بدن حشرات مانند دیگر بند پایان بجز در موارد استثنایی عموما از تیپ مخطط است. رنگ آنها معمولا روشن و یا خاکستری است اما ماهیچه‌های بال زرد ، نارنجی و یا قهوه‌ای روشن است. اینگونه رنگ آمیزی به سبب وجود رنگدانه‌های گوناگونی است که در ساختمان ‌آنها پراکنده‌اند. چون بدن حشرات و پیوستهای آنها از بندهای زیادی تشکیل شده است به این دلیل تعداد ماهیچه‌ها برای تامین حرکات آنها بسیار زیاد و قابل توجه است. چنانچه در بدن لارو بعضی از پروانه‌ها تعداد آنها 3000 و گاهی بیشتر است.

دستگاه تنفس: تنفس بوسیله شبکه‌ای از لوله‌های میان تهی ویژه به نام تراشه صورت می‌گیرد. مجموع این لوله‌ها و انشعابات متعدد آنها بطور کلی سیستم تنفسی حشره را بوجود می‌آورد. تراشه‌ها لوله‌های اکتودرمی منشعبی هستند که در دو طرف جانبی بدن بوسیله روزنه‌های متقارن به نام استیگمات به بیرون باز می‌شوند.

تراشه‌ها به رنگ نقره‌ای شفاف بوده و درون آنها دارای پوشش کوتیکولی مارپیچی به نام تنیدیوم می‌باشد. انتهای هر یک از لوله‌های تنفسی به یک سلول تراشه‌ای و لوله‌های تنفسی بسیار باریک به نام تراکئول ختم می‌شود. این تراکئولها که قطر آنها کمتر از یک میکرون می‌باشد برای اکسیژن رسانی بطور مستقیم به سوی اندامها ، بافتها و سلولهای بدن کشیده می‌شود.

دستگاه گردش خون: دستگاه گردش خون حشرات در مقایسه با دیگر جانوران بی‌مهره سلوم‌دار بسیار ساده بوده و تنها از یک لوله پشتی تشکیل شده است. این لوله در ناحیه شکم معمولا قلب و در قفسه سینه و سر ، آئورت را بوجود می‌آورد. در پروانه لوله پشتی با خانه‌های قلب است. در اینحالت قلب به تعدادی اطاقک که در بیشتر موارد شماره آنها به 8 عدد می‌رسد تقسیم شده است. جریان خون به داخل قلب بوسیله روزنه‌های جانبی آن که در حد فاصل خانه‌ها قرار دارند انجام می‌گیرد.

تولید مثل: عمل لقاح از طریق جفتگیری صورت می‌گیرد و تخم گذاشته می‌شود. در پروانه جنین به صورت رشد نیافته‌ای از تخم درمی‌آید و در ظاهر به کرمهای حلقوی می‌ماند. این لاروها طی پوست اندازی متوالی رشد می‌کنند و سرانجام محفظه‌هایی در دیواره بدن پدید می‌آید و دیسکهای شفیره‌ای شروع به پیدایش می‌کنند. این دیسکها جوانه‌های درونی هستندکه بعدها زایده‌های جانور بالغ مانند بالها ، پاها و قطعات دهانی جدید از آنها حاصل می‌شوند. تغییر شکل لارو کرمی شکل به جانور بالغ در درون پیله انجام می‌شود. در این مرحله محفظه‌هایی که محتوی دیسکهای شفیره‌ای هستند باز می‌شوند و زواید جانور بالغ کم‌کم ظاهر می‌شوند.

انواع پروانه :

پروانه اطلسی :این حشره شب‌زی بزرگترین بالها را در میان گروه پروانه‌ها دارد. اما بدن او کوچک است و در حدود 5 سانتیمتر طول دارد. بالهای جلویی نوع بالغ به سمت عقب خم شده و هر چهار بال او دارای طرحهای نیمه شفاف می‌باشند.

پروانه بلوطی :این پروانه درشت هیکل دارای شاخکهای بسیار کوچکی است و تا به سن بلوغ نرسد٬ غذا نمی‌خورد. نرها و ماده‌ها از نظر اندازه و رنگ با همدیگر فرق دارند. نوع نر خیلی بزرگتر از نوع ماده است. نوع ماده تا زمانی که نوع نر آن را پیدا کند و با او جفتگیری نماید٬ پرواز نمی‌کند.

پروانه فینیقیه‌ای: نام دیگر این پروانه آپولوی کوچک می‌باشد. این پروانه در مناطق کوهستانی زندگی می کند و به ندرت درمناطق پایین‌تر دیده شده است. طرح روی بالهای این پروانه متغیر است بالهای او بسیار نازک بوده و دارای پولکهای ظریفی می‌باشند که نیمه شفاف به نظر می‌آید. پروانه فینیقیه در مقابل سرما بسیار مقاوم است و با وجود آن فقط در فصل تابستان فعال است.

پروانه کوچک پستچی: این پروانه استوایی در حاشیه جنگلها زندگی می‌کند و از شهد گل ساعتی تغذیه می‌کند. گونه این پروانه دارای 30 رنگ مختلف بوده و با لرزاندن بالهای خود پرندگان مزاحم را از خود دور می‌کند.

حشرات :                    *************************

مقدمه :شاخه بندپایان موفق‌ترین جانوران بوده و نسبت به سایر شاخه‌ها از تعدد و تنوع بی‌شماری برخوردارهستند. بطوری که از میان قریب به یک میلیون و پانصد هزار گونه جانوری شناخته شده 4/3 آن را بندپایان به خود اختصاص می‌دهند. بسیاری ازبندپایان برای ما شناخته شده هستند بویژه حشرات که در اکثر زیستگاهها بسر می‌برند. موفقیت این شاخه از جانواران ، نتیجه ساختمان اساسی بدن بویژه سازمان قطعه قطعه‌ای و اسکلت خارجی کیتینی آنهاست. بندپایان شامل چندین زیر شاخه هستند.

زیر شاخه آرواره‌داران :بدن دارای سر سینه و شکم یا سر است. سر سینه یا سر از خارج بدون قطعه می‌نماید. سینه ، شکم یا تنه قطعه قطعه است. در سر یک یا دو جفت آرواره و دو جفت ماگزیلا وجود دارد. سخت پوستان ، صد پایان ، هزار پایان و حشرات در این زیر شاخه قرار می‌گیرند.

رده حشرات :حشرات یا شش پایان ساکن خشکی هستند و بعضی بطور ثانویه آبزی شده‌اند. سر 6 قطعه وسینه 3 قطعه است که معمولا دارای 3 جفت پا و دو جفت بال است. شکم اصولا 11 قطعه بدون زواید حرکتی دارد. چشمها مرکب و ساده‌اند. بیش از 800 هزار گونه دارند.

حشرات به دو دسته بالداران و بدون بالان تقسیم می شوند :

زیر رده بدون بالان: انواع ابتدایی ، بدون بال و بدون دگردیسی هستند.

راسته پرتورا :فاقد شاخک بوده و اولین جفت پاهای حرکتی به اندامهای حسی مبدل گشته‌اند. فاقد چشم ساده و مرکب و دارای چشم کاذب هستند. لوله های مالپیگی به صورت برجستگیهای کوچکی تحلیل رفته اند. سیستم تراشه‌ای ساده بوده و یا اصلا فاقد آن می‌باشند. بدن 12 مفصلی و فاقد زایده سرسی است. پیش از کامل شدن تعداد مفاصل شکمی از تخم خارج شده لذا اصطلاحا آنامورف هستند..

راسته دیپلورا: این راسته را آپتر نیز می‌نامند. بدن کوچک و نرمی داشته و محیطهای تاریک و مرطوب را ترجیح می‌دهد. دارای شاخک طویل و فاقد چشم‌اند. شکم 11 مفصلی و دارای سرسی است. لوله‌های مالپیگی پاپیلایی شکل می‌باشند.

راسته کلمبولا :دارای بدنی نرم و کوچک و شاخکهای کوتاه می‌باشند. چشمهای مرکب کوچک و یا تحلیل رفته‌اند. معمولا جهنده بوده و این عمل را بواسطه عضو جهنده خاصی انجام می‌دهند. فاقد سرسی شکلی و لوله‌های مالپیگی می‌باشند. پوست اندازی به صورت اپی‌مورف است. یعنی تعداد مفاصل شکمی جانور به هنگام خروج از تخم کامل می‌باشند از این راسته جنس انوتوموبریا را می‌توان نام برد.

راسته تیزانورا :خصوصیات بسیار نزدیک با راسته تیزانورا دارد و اصطلاحا دم مویی نامیده می‌شوند. اعضای راسته تیزانورا که ماهی نقره‌ای نیز نامیده می‌شوند. دارای بدن نسبتا طویل و فلس‌داری می‌باشند. شاخکها طویل و چشمهای مرکب رشد کرده‌اند. تعداد مفاصل شکمی 12 عدد بوده و در انتها به سرسی طویلی ختم می‌شود و لوله‌های مالپیگی و تراشه‌ها بسیار رشدیافته‌اند. از این راسته جنس ترموبیوس را می‌توان ذکر کرد.

زیر رده حشرات بالدار :

راسته راست بالان: ملخها ، سوسریها و جیرجیرکها در این راسته قرار دارند. قطعات دهانی خورد کننده هستند. بالهای جلویی باریک و بالهای عقبی نازک و تاشده در زیر بالهای جلویی هستند. بسیاری بدون بال هستند. گیاهخوارند و 25 هزار گونه دارند.

راسته پوست بالان: قطعات دهانی خورد کننده هستند. بالهای جلویی کوتاه و بالهای عقبی بلند و نازک هستند. در نقاط تاریک بسر می‌برند. شب فعال هستند و 1200 گونه دارند.

راسته ایزوپترا یا جوربالان :موریانه‌ها در این گروه قرار دارند. بالها مشابه و نازک هستند. زندگی اجتماعی دارند. بیشتر ساکن مناطق گرمسیری هستند. چند شکلی دارند و 2000 گونه دارند.

راسته سنجاقکها :سنجاقک در این راسته قرار دارد. بالها مشابه و دارای رگبالهای تور مانند هستند. بال سنجاقکها به سمت عقب تا نمی‌شود اما در گروهی از آنها بالها در هنگام استراحت تا می‌شوند. چشمهای مرکب بسیار مشخص دارند. شکم باریک و دراز است. صیاد هستند. آبششهای نایی دارند. 5000 هزار گونه دارند.

راسته نوروپترا: مورچه‌گیرها در این گروه قرار دارند. بالها مشابه هستند. لارو دارای قطعات دهانی خورد کننده یا مکنده است. گوشتخوارند و از حشرات و کنه‌ها تغذیه می‌کنند. 5000 گونه دارند.

راسته پولک بالان :پروانه‌ها و بیدها در این گروه قرار دارند. دارای خرطوم هستند. در بیدها بال در زمان استراحت افقی می‌ماند. شاخکها پرمانند و یا رشته‌ای هستند.

راسته دوبالان :مگسها و پشه‌ها در این گروه قرار دارند. قطعات دهانی سوراخ کننده و مکنده هستند و قسمتی از آنها در خرطوم واقع است. بالهای عقبی کوچک است. 100 هزار گونه دارند.

تولید مثل در حشرات :به جز چند مورد استثنایی عمل لقاح از طریق جفتگیری صورت می‌گیرد و تخم گذاشته می‌شود. در جنین جوانه‌های مولد زواید بدن به توالی از جلو به عقب ظاهر می‌شوند. هنگامی که لارو سر از تخم بیرون می‌آورد. شبیه جانور بالغ است و فقط کوچکتر هستند. لاروها طی پوست اندازیهای متوالی رشد می‌کنند و سرانجام محفظه‌هایی در دیواره بدن پدید می‌آید و دیسکهای شفیره‌ای شروع به پیدایش می‌کند. تغییر شکل لارو کرمی شکل به جانور بالغ در درون پیله انجام می‌شود. در این مرحله محفظه‌هایی که محتوی دیسکهای شفیره‌ای هستند باز می‌شوند و زواید جانور کم کم ظاهر می‌شوند.

 در این وبلاگ تصاویری از جانورانی که در طبیعت منطقه مزبور وجود دارند در ابتدا آورده شده است .

ادامه مطالب مربوط به word

تعيين شيوه براي متن :

 براي تعيين يك شيوه پاراگرافي براي چندين پاراگراف ، پاراگرافها را انتخاب كنيد. براي تعيين يك شيوه پاراگرافي براي يك پاراگراف ، مكان نما را در محلي از پاراگراف قرار دهيد براي تعيين يك شيوه كاراكتري ، متن مورد نظر را انتخاب كرده و سپس اعمال زير را انجام دهيد:

1- در نـــوار ابزار Formatting روي فلش رو به پائين Style كليك كنيد تا ليستي از شيوه هاي قابل دسترس با نام هر شيوه كه در قلم شيوه نمايش داده شده است را مشاهده كنيد. نمادهاي موجود در ليست نيز نشان ميدهند كه شيوه يك شيوه پاراگرافي يا كاراكتري است و ضمناً اندازه قلم و ترازبندي آن را نمايش ميدهند.

 2- شيوه مورد نظر را با كليك كردن روي نام آن ، انتخاب كنيد. شيوه به متن مشخص شده اعمال ميشود.

3- البتــه شما ميتوانيد از كليد هاي تركيبي Ctrl+Shift+S و استفاده از كليد هاي Arrow Key و زدن Enter شيوه مورد نظر خود را انتخاب و اعمال نمائيد.

ايجاد و اعمال يك شيوه جديد :

 شما محدود به استفاده از شيوه هاي تعريف شده Word نيستيد . براي تعريف يك شيوه مراحل زير را انجام دهيد:

1- از منوي Format روي زير منوي Style كليك كنيد.

2- روي دكمه New كليك كنيد. كادر محاوره اي New Style ظاهر ميشود.

 3- گزينه هاي شيوه را بصورت زير تنظيم كنيد: در كادر متن Name نام شيوه جديد را وارد كنيد. از ليست بازشو Style Type ، انتخاب Paragraph را برگزينيد. اگر ميخواهيد شيوه جديد بر اســاس يك شيوه موجود باشد، روي فلــش بازشو Based on كليك كرده و شيوه پايه مورد نظر را از ليست انتخاب كنيد. اگر ميخواهيد شيوه جديد، بخشي از الگويي باشد كه مدرك جاري بر اساس آن است، گزينه Add to Template را انتخاب كنيد. اگر اين گزينه را انتخاب نكنيد، شيوه جديد فقط در مدرك جاري قابل دسترس خواهد بود. اگر ميخواهيد تغييرات قالب بندي بطور مستقيم به پاراگراف هاي قالب بندي شده با اين شيوه ارائه شوند، گزينه Automatically Update را انتخاب كنيد( فقط براي شيوه هاي پاراگرافي قابل دسترس است) تا بطور خودكار به تعريف شيوه اضافه شوند. روي دكمه Format كليك كرده و قالب بندي و تغييرات را از گزينه ها انتخاب كنيد. براي بازگشت به كادر محاوره اي Style روي Ok كليك كنيد. براي تعيين شيوه جديد براي متن يا پاراگراف جاري ، روي Apply كليك كرده و يا براي ذخيره تعريف شيوه جديد بدون اعمال آن به متني ، روي Close كليك كنيد.

 علامت گذاريBook Mark چيست ؟

يك بخش از محلي در سند است كه ما براي مراجعه بعدي آن را نامگذاري يا مشخص مي كنيم.

 نمايش Book Mark در سند :

- در منوي Tools روي زير منوي Option كليك كرده سپس برروي برگ نشان View برويد.

 - گزينه Book Mark را انتخاب كنيد.

 - اگر Book Mark را به بخشي اختصاص داده ايد Book Mark در بين دو كروشه در صفحه ظاهر ميشود.

 اضافه كردن Book Mark در سند :

 1- در محلي كه ميخواهيد به آن يك Book Mark اختصاص دهيد انتخاب نمائيد تا در جايي كه ميخواهيد Book Mark درج كنيد كليك نمائيد.

 2- در منوي Insert روي زير منوي Book Mark كليك نمائيد.

3- در زير Book Mark name اسمي را تايپ كرده يا انتخاب نمائيد.

 4- روي Add كليك كنيد. توجه داشته باشيد اسم بايد با يك حرف الفبا شروع شود و ميتواند شامل عدد هم باشد ولي نميتوان از علائم استفاده نمود.

 حذف يك Book Mark در منوي Insert  : زير منوي Book Mark كليك نمائيد ( قبل از هر چيز بايد متن يا بخش را انتخاب كنيد). روي اسم Book Mark دلخواه كه قصد حذف آن را داريد كليك كرده سپس روي Delete كليك كنيد.

 رجوع به يك Book Mark معين :

 1- در منوي Insert زير منوي Book Mark كليك نمائيد.

2- در Sort By روشي كه ميخواهيد اسامي Book Mark ها را نمايش دهيد انتخاب كنيد.

3- اگر ميخواهيد Book Mark هاي مخفي را نمايش دهيد كادر Hidden Book Mark را انتخاب نمائيد.

 4- در زير Book Mark روي اسم Book Mark مورد نظري كه ميخواهيد به آن برويد كليك كنيد.

 5- روي Go To كليك نمائيد. البته ميتوانيد با كمك كليد تركيبي Ctrl+Shift+F5 به كادر محاوره اي Book Mark دسترسي پيدا كنيد.

تصاویری از تک سلولیها

تاریخ انجام آزمایش :16/2/89

 انواع پروتوزوآ :

آمیب          ameboa

تاژکداران     flagelata

مژکداران      ciliata

هاگداران       sporoza

تک‌‌یاختگان گروهی از موجودات زنده یوکاریوت هستند که پیکرشان تنها از یک یاخته تشکیل شده است و فعالیتهای زیستی مختلف این موجودات توسط بخشهای اختصاص یافته‌ای از پروتوپلاسم به نام اندامهای یاخته‌ای انجام می‌شود این بخشها مشابه اندامهای موجودات پر‌یاخته‌ای عمل می‌کنند. از این رو یک تک‌یاخته‌ای ، برخلاف یاخته‌های پریاختگان که وابسته به یاخته‌های دیگرند، موجود کامل و مستقلی است که تمام فعالیتهای زیستی یک پر‌یاخته‌ای را نظیر حرکت ، شکار طعمه ، گوارش ، تکثیر و غیره انجام می‌دهد. 

مشخصات تک یاخته‌ها:

اندازه: بطور کلی ، تک‌یاختگان بسیار ریز و میکروسکوپی هستند اکثرا بطور منفرد و گاهی بصورت کلنی دیده می‌شوند.

اندامهای حرکتی :از مهمترین خصوصیات تک‌یاختگان داشتن اندامکهای حرکتی ، مانند پاهای کاذب ، تاژکها و مژکها است و تقسیم آنها به چهار رده اصلی تاژکداران ، مژکداران ، ریشه‌پایان و اسپورداران بیشتر بر اساس همین زواید حرکتی آنهاست پاهای کاذب ، زواید سیتوپلاسمی موقتی هستند که در برخی از تک‌یاختگان فاقد پوشش سخت شکل می‌گیرند و حرکتی به نام آمیبی را در آنها باعث می‌شوند این نوع حرکت در گروهی از ریشه‌پایان ، مانند آمیب‌ها و بعضی از یاخته‌های جانوری نظیر گویچه‌های سفید خون ، یاخته‌های جنسی ، یاخته‌های کشت بافت و در برخی از قارچها دیده می‌شود.

انواع حرکت سلولی:

سیکلوز: عبارت است از یک نوع حرکت آرام و دائمی در سیتوپلاسم که در اثر آن مواد نقل و انتقال داده می‌شوند و جریانات درون سلولی برقرار می‌شود.

مژه و تاژک: اندامهای حرکتی هستند که از سانتریولها مشتق شده‌اند و با ضربانهای خاصی که انجام می‌دهند سلول را از نقطه‌ای به نقطه دیگر انتقال می‌دهند.

پروتئینهای انقباضی: این نوع حرکت در اثر لغزش پروتئینهای اکتین و میوزین بر روی یکدیگر در داخل سلولهای عضلانی رخ می‌دهد.

حرکت آمیبی: که در اثر تبدیل ژل به سل و سل به ژل در آمیب و سلولهایی مانند گویچه‌های سفید خون بیگانه خواری صورت می‌گیرد.

حرکت براونی: که در محلولهای کلوئیدی بر اثر برخورد مولکولها به یکدیگر ایجاد می‌شود.

تاژکها و مژکها :که زواید دایمی حرکتی تک‌‌یاختگان‌اند، ساختاری کاملا مشابه دارند و از تعدادی میکروتوبول با نظمی خاص تشکیل یافته‌اند.

تفاوت تاژکها و مژکها : در طول و تعداد آنهاست. اگر طولشان کم تعدادشان زیاد باشد مژک و چنانچه دراز و به تعداد محدود باشند تاژک خوانده می‌شوند. حرکت تاژکها به صورت موجی و از راس به طرف قاعده تاژک و یا برعکس است در حالیکه حرکت مژکها به صورت پارویی است. انجام حرکات آمیبی و تاژکی و مژکی ، بستگی به حضور ATP و یون کلسیم با غلظت مناسب در مورد حرکت آمیبی در محیط دارد.

واکوئلهای دفعی و گوارشی :

بسیاری از تک‌یاختگان دارای حفره‌ا‌ی جهت دفع آب و بعضی مواد زاید هستند به نام واکوئل دفعی یا انقباضی که به تناوب منقبض شده و محتویات آبگون خود را به بیرون می‌ریزد. در مژکداران خروج محتویات این واکوئل از سوراخ خاص موجود در پلیکل صورت می‌گیرد. واکوئلهای انقباضی معمولا تک‌یاختگان آب شیرین که سیتوپلاسم آنها نسبت به محیط آبی اطراف هیپرتونیک است دیده می‌شوند و در بعضی از گونه‌های دریایی نیز دیده شده‌اند. در تک‌یاختگانی که تغذیه جانوری دارند حفرات یا واکوئلهایی دیده می‌شوند به نام واکوئلهای گوارشی یا غذایی که ذرات غذایی در آنها معلق‌اند.

این واکوئلها همراه با جریان سیتوپلاسمی یا سیلکوز در داخل سیتوپلاسم جابجا می‌شوند. در اکثر مژکداران هولوزوئیک ، واکوئلهای گوارشی در انتهای کانال یا معبری به نام حلق یاخته‌ای قرار دارند. قبل از حلق ، دهان یاخته‌ای وجود دارد که در مژکداران عالی فضایی به نام فضای پیش دهانی قبل از آن دیده می‌شود. ضربان مژه‌های موجود در این فضای پیش دهانی موجب جریان یافتن آب همراه با ذرات غذایی به داخل دهان ، حلق یاخته‌ای و سپس واکوئلهای گوارشی می‌شود.

هسته :در تک‌یاختگان بسیار متنوع‌اند، هسته به شکلها و اندازه‌ها و با ساختارهای مختلف دیده می‌شود. بیشتر تک‌یاختگان یک هسته دارند در حالی که بعضی از آنها ممکن است در تمام یا بخشی از زندگی خود بیش از یک هسته داشته باشند. در مژکداران دو نوع هسته وجود دارد: یکی هسته بزرگ (پلی‌پلوئیدی) به تعداد یک عدد و به شکلهای مختلف و دیگری هسته کوچک دیپلوئیدی و در ارتباط با فعالیتهای تولید مثلی که تعداد آن در یک یاخته ممکن است از یک تا 80 عدد تغییر کند.

سیتوپلاسم :سیتوپلاسم در اکثر تک‌یاختگان به دو بخش بیرونی (اکتودرم) و درونی (آندوپلاسم) متمایز می‌شود. اکتوپلاسم در ریشه‌پایان شفاف ، یکنواخت ، بدون دانه و ژله مانند است در حالی که آندوپلاسم دانه‌دار و آبگون است.تغییر حالت ژله‌ای اکتوپلاسم به حالت آبگونه‌ای آندوپلاسم و بالعکس در ایجاد پاهای کاذب برای برای حرکت آمیبی موثر است در مژکداران ، اکتوپلاسم بخش دایمی و مشخص و حاوی اندامکهای گوناگون است.

& تک یاختگان جانوری &

تاژکداران:

ابتدایی‌ترین اعضای این گروه تاژکداران جانوری هستند که معمولا زندگی آزاد داشته و هتروتروف هستند و به جلبکهای تاژکدار بی‌رنگ شباهتی بسیار دارند. تاژک این قبیل پروتوزوآها جریانی در آب پدید می‌آورد که غذا را به سوی سلول می‌راند. تاژکداران جانورانی ابتدایی و آزاد و بدون تردید خاستگاه بسیاری از صورتهای دارای زندگی همزیستی امروزی هستند.

آمیبیها :

آمیبیها توسط پاهای کاذب حرکت و تغذیه می‌کنند. هلیوزوآها که بیشتر ساکن آب شیرین هستند انواعی هستند که در آنها پاهای کاذب متعدد و دائمی همانند اشعه خورشید از اطراف سلول خارج می‌شوند. شعاعیان پلانکتونی نیز ظاهر مشابه دارند. در گروه دیگری از آمیبیها پاهای کاذب از درون حمایت نمی‌شوند بنابراین آزادانه جریان می‌یابند و تغییر شکل می‌دهند. معروف‌ترین نمونه این گروه آمیب معمولی است که آمیبا پروتئوس است. یکی از وابستگان نزدیک و انگل این گروه آنتامبا هیستولیتیکا است که مولد اسهال خونی در انسان می‌باشد.

هاگداران :

هاگداران انگل چرخه زندگی پیچیده‌ای دارند. این چرخه شامل مراحل تشکیل هاگ است. یک هاگدار تک سلولی می‌تواند تقسیم چند تایی بیابد و بطور همزمان تعدادی سلول کوچکتر حاصل آورد. هر کدام از سلولهای حاصل هاگی است که یک هسته دارد که و پس از آنکه چنین سلولی به عنوان انگل بالغ در بدن یک میزبات مستقر شد، چند هسته‌ای می‌شود و خود را برای انجام تقسیم چند تایی دیگری آماده می‌سازد. پلاسمودیوم معروف‌ترین هاگداران است و گونه‌های مختلف آن در پستانداران و پرندگان ایجاد بیماری مالاریا می‌کنند.

مژکداران :

مژکداران پیچیده‌ترین و ظریف‌ترین و در عین حال صاحب گوناگون‌ترین سلولهای تخصص یافته در میان اقسام سلولهای شناخته شده‌اند. این جانداران توسط مژکهایی حرکت و تغذیه می‌کنند که در بیشتر موارد روی ردیفهای منظم واقعند. بیشتر مژکداران از قبیل پارامسی دارای حلقی همیشگی هستند. مژکداران چند هسته‌ای هستند. تعداد قابل توجهی از مژکداران زندگی همزیستی دارند و بیشتر اقسام آزاد متحرک می‌باشند. چند گروه ثابت هم در میان آنها وجود دارد که ورتیسل از آن جمله است.

مبانی آشنایی با word
برنامه ای كه توانايی واردكردن، ويرايش، اصلاح و ذخيره سازی متن را به كاربر می دهد.
 قابليت های عمومی واژه پردازها  عبارتند از :
- تايپ و درج متن
- ويرايش متن
- حذف
- جستجو و جايگزينی
- انتقال متن
 معرفی واژه پرداز Word
واژه پرداز Word علاوه بر دارابودن قابليت های عمومی يك نرم افزار واژه پرداز، از قابليت ها و توانايی های پيشرفته و تخصصی برخوردار می باشد كه اين قابليت ها سبب شده اين نرم افزار به عنوان يك واژه پرداز جهانی مطرح باشد.
 قابليت های خاص واژه پرداز Word
- استفاده آسان
- تبعيت از استاندارد بين المللی واژه پردازی
- استفاده از امكانات گرافيكی
- فهرست بندی اتوماتيك
- استفاده از فرمت های آماده موجود
- درج تصاوير
- جدول بندی آسان

*آموزش Word *

مقدمه دوره ی آموزشی Word سومین مهارت از استاندارد ICDL می باشد . برنامهWord متداولترین برنامه واژه پرداز موجود به شمار می آید . هدف اصلی برنامه این است که در تایپ و قالب بندی متنها مفید واقع شود . اما ویژگیهای قدرتمند دیگری نیز دارد که امکان ایجاد جدولهای مختلف - کار با تصویرهای گرافیکی - طراحی صفحه وب و بسیاری از قابلیتهای دیگر را برایتان فراهم کرده است . برای مطالعه ی این دوره ی آموزشی نیاز است کاربران محترم آشنایی مقدماتی با محیط Windows داشته باشند .

********************

اصول کار با WORD - اجراي Microsoft Word و آغاز كار با آن :

 نرم افزار Word تحت سيستم عامل windows 98-2000-XP كار مي كند. براي شروع از منوي Start‏ ، زير منوي Programs و سپس گزينه Microsoft Word را انتخاب می کنیم.

آشنايي با محيط كار و اجزاي آن :

 دكمه Close يا بستن پنجره : جهـت بستن يك پنجره باز بايد از اين دكمه استفاده نمود ( البته از كليد تركيبي ALT+F4 نيز ميتوان استفاده كرد). بايد توجه داشت براي بستن هر پرونده ميتوانيد از منوي File زير منوي Exit را نيز انتخاب نمائيد.

 دكمه Maximize يا حداكثر سازي :

 براي اينكه بتوان پنجره را به حداكثر اندازه خود رساند ميتوان از اين دكمه استفاده نمود.

 دكمه Restore : پس از اينكه پنجره به حداكثر اندازه خود رسيد براي تبديل به اندازه قبلي خود از اين دكمه استفاده مي شود.

دكمه Minimize يا حداقل سازي :

با کلیک کردن بر روی این دکمه ميتوان يك پنجره حداكثر شده و يا معمولي را حداقل نمود با انجام اين عمل پنجره به حداقل خود مي رسد و روي Task bar قرار می گیرد. توجه داشته باشيد كه پنجره اي كه حداقل شده است بسته نشده و هنوز در حافظه مستقر است.

نوار عنوان يا  Title Bar : نواري كه اسم پنجره روي آن قرار دارد نوار عنوان ناميده ميشود از نوار عنوان ميتوان براي حداكثر سازي و يا بازگرداني پنجره به حالت '' وضعيت قبلي '' استفاده نمود براي اين كار كافي است روي نوار عنوان دبل كليك نمائيد .

 دكمه Control Bottom يا كنترل : این دکمه در سمت چپ صفحه مانيتور قرار دارد.با دكمه كنترل ميتوان تمام عملياتي كه توضیح داده شد را انجام داد براي باز كردن دكمه كنترل كافي است روي دكمه آن كليك کرد. عمل ديگر دكمه كنترل بستن پنجره است براي اين كار بايد روي نشانه دكمه كنترل دبل كليك كرد.                                                                               

 Move :براي جابجايي پنجره ميتوان از اين گزينه استفاده كرد . براي اينكه اين گزينه فعال شود بايد روي نوار عنوان دبل كليك نمود

  Menu Barيا نوار منو :هر يك از منوها با توجه به نام خود، عملكردي خاص دارند. پس از باز شدن منو زير منوها را مشاهده خواهيد كرد كه هر زير منو به معناي يك فرمان مي باشد.                                                                                                  

 Toolbars يا نوار ابزار :نوارهاي ابزار كليدهاي دسترسي سريعتر به زير منوها مي باشند. در اصل گزينه ها و فرمان هاي موجود در زير منوها ، در نوارهاي ابزار نیز موجودند و كار را جهت دسترسي سريعتر به زير منوها آسان مي كنند .

روشهای مختلف براي ظاهر كردن نوار ابزار :

 الف ) انتخاب زير منوي Toolbars از منوي View ب ) كليك راست بر روي Menu bar براي محو كردن نوار ابزارها ميتوان روي آنها كليك راست كرده و زماني كه فهرست نوارهاي ابزار ظاهر گرديد ، آنها را از حالت فعال در آورید بدین صورت شما نوار ابزارها را در روي صفحه نخواهيد داشت .                   

 Rulerيا خط كش :خط كش يكي ديگر از ابزارهای كارآمد در برنامه Word ميباشد. اين خط كش بسيار دقيق بوده و با آنچه كه شما روي كاغذ اندازه ميگيريد برابر است . خط كش براي تنظيم حاشيه ها و تورفتگي ابتداي پاراگرافها استفاده ميشود. براي ظاهر كردن خط كش از منوي View زير منوي Ruler را انتخاب نمایید. براي ظاهر كردن خط كش عمودي نیز ميتوانيد از منوي View پنجره را به حالت Page Layout برده و سپس از منوي Tools زير منوي Options را انتخاب و از روي برگ نشان View گزينه Vertical Ruler را انتخاب نمائيد. درصورتيكه بخواهيد خط كش شما در سمت راست پنجره ظاهر شود مراحل بالا را تكرار و گزينه Right Ruler را انتخاب نمائيد.

  scroll Bar  يا نوارهاي مرور : دكمه ها و نــوارهایی هستند که توسط آنها ميتوان صفحه را جابجا نمود . اين دكمه ها بطور افقي براي جابجايي به چپ و راست و بطور عمودي براي بالا و پائين طراحي شده اند. بجاي استفاده از دكمه هاي مرور كه با هر بار فشردن آنها كمي صفحه جابجا مي شود ميتوان از نوارهاي مرور نیز استفاده کرد. براي جابجايي بايد روي اين نوارها قرار گرفته و بـــا ماوس نوار را جابجا نمود. در صورتيكه سند شما داراي چند صفحه باشد ميتواند نشان دهنده شمارش صفحه نيز باشد نوارهای مرور براي اين كار بايد اشاره گر ماوس را روي نـــوار برده و بر روي آن كليك كنيد تا شماره صفحه به نمايش در آيد. براي ظاهر كردن Scroll bar عمودي و افقي و انتقال آن به سمت چپ پنجره، بايد پنجره را از منوي View به حالت Page layout برده سپس از منوي Tools و زير منوي options در برگ نشان View گزينه هاي Vertical Scroll bar, Horizontal Scroll bar و Left Scroll bar را انتخاب نمود.

-Next Page, Previous Page يا صفحه قبل و بعد: براي آنكه يك صفحه به بالا يا پائين برود بايد از اين علامت استفاده كرد. محيط تايپ : اين محيط اصلي ترين قسمت برنامه است. اين قسمت محل تايپ ، حروف چيني و صفحه آرايي شماست . تمام عملياتي كه بايد در مورد كارتان انجام دهيد در اين محل خواهد بود .

 مكان نما : محل حرف بعدي را كه تايپ خواهد شدء نشان ميدهد.

Click Right يا كليك راست :قرار دادن اشاره گر بر روي موضوعي خاص و كليك دكمه سمت راست ماوس با اين عمل منوي ميانبري ظاهر ميشود كه كاربر ميتواند از آن فرماني را انتخاب نمايد.

 Screen Tips يا نكته ابزار : كافيست با ماوس روي يكي از كليد ها قرار بگيريد و كمي مكث كنيد خواهيد ديد يك جعبه متن كوچك به نام نكته ابزار باز خواهد شد و نام آن كليد را نشان خواهد داد.

Status Bar يا نوار وضعيت :اين نوار پائين ترين قسمت پنجره مي باشد كه به شما اطلاعاتي در مورد شماره صفحه ، قسمت ، كل صفحه ، فاصله از بالاي صفحه، خط روي صفحه ، وضعيت كاراكتر و... مي دهد توسط اين سطر يا نوار شما ميتوانيد موقعيت خود را بيابيد كه اكنون در كدام صفحه و كدام سطر قرار گیرد. براي ظاهر كردن اين نوار بر روي پنجره بايد پنجره را از منوي View به حالت Page layout برده و سپس از منوي Tools و زير منوي Options در برگ نشان View گزينه Status Bar را انتخاب كنيد.

از كليد ميانبر ALT+SHIFT سمت چپ براي تبديل صفحه كليد به لاتين و از كليد ميانبر ALT+SHIFT سمت راست براي تبديل صفحه كليد به فارسي استفاده كنيد. از كليد تركيبي CTRL+SHIFT سمت چپ براي چپ چين و از كليد تركيبي CTRL+SHIF سمت راست براي راست چين كردن استفاده نمایید.

انتخاب قلم Font : قلم مهمترين ابزار يك برنامه تايپي مي باشد. براي دسترسي به اين قلمها راههاي متفاوتي وجود دارد يكي از آنها استفاده از منوي Format و زير منوي Font است . روش دیگر استفاده از ماوس است كه بر روي يكي از سطــرهاي تايپ شده رفته و كليك راست مي كنيم و گزينه Font را انتخاب مي نمائيم . روش ديگري كه براي دسترسي به كادر محاوره اي Font ميتوان عنوان كرد استفاده از كليد تركيبي Ctrl+D مي باشد . روش ديگر استفاده از كليد تركيبي Ctrl+Shift+F سپس استفاده از كليد هاي جهت نما يا Arrow Key و انتخاب قلم مورد نظر و زدن كليد Enter مي باشد .

  كادر محاوره اي Font : در اين كادر محاوره اي دو كادر عربي و لاتين ديده ميشود كه با توجه به متن خود آنها را انتخاب مي كنيد توسط Box جلوي گزينه Font ميتوانيد از قلمهاي گوناگوني استفاده نمائيد هر قلم شكل متفاوتي با قلم ديگر دارد و براي آنكه قابل شناسايي باشد اسمي براي آن در نظر گرفته شده است .                      

 Font Style  : توسط اين گزينه قلمها را به يكي از حالتهاي نوشته در Box در ميآوريد. البته از كليد هاي تركيبي Ctrl+B براي حالت Bold و از كليدهاي تركيبي Ctrl+I براي حالت Italic ميتوان استفاده نمود. البته ميتوانيد دكمه Bold و Italic از نوار ابزار Formatting را نيز انتخاب نمائيد.

  size : توسط اين گزينه ميتوانيد يك متن را ريز تر يا درشت تر بنويسيد. براي تغيير اندازه قلم ميتوان از كليد تركيبي Ctrl+Shift+< یا > و همچنين از كليد تركيبي Ctrl+[ یا ] نيز استفاده نمود. يكي ديگر از راههاي تغيير اندازه قلم استفاده از كليد تركيبي Ctrl+Shift+P سپس استفاده از كليدهاي جهت نما براي انتخاب سايز و زدن Enter جهت تائيد آن استفاده نمود. البته ميتوانيد دكمه Size از نوار ابزار Formatting را نيز انتخاب نمائيد.

Color  : يكي ديگر از مزيتهاي Word اين است كه به شما امكان چاپ رنگي ميدهد توسط اين گزينه ميتوانيد براي فونتهاي خود رنگهاي مختلف انتخاب كنيد. توجه داشته باشيد كه اگر به متن خود رنگ داديد و اين متن را با چاپگر سياه و سفيد چاپ نموديد چاپگر ، متن رنگي شما را به حالت طيفي از سياه و سفيد چاپ خواهد كرد. چنانچه رنگ خودكار Automatic را انتخاب كرده باشيد اگر رنگ زير زمينه عوض شود رنگ قلم نيز بطور خودكار و با توجه به رنگ زمينه عوض خواهد شد. البته ميتوانيد دكمه Font Color از نوار ابزار Formatting را نيز انتخاب نمائيد.          

 Underline   :  از طريق اين گزينه ميتوانيد زير متن خود خط بكشيد . با انتخاب None که به صورت پیش فرض انتخاب شده است زير لغات خط کشیده نمی شود. انتخاب Word Only باعث می شود که فقط زير لغات خط كشيده شود و زير فاصله هايي كه با Space هستند خطي كشيده نمي شود. البته ميتوانيد دكمه Underline از نوار ابزار Formatting را نيز انتخاب نمائيد و یااز كليد تركيبي Ctrl+U استفاده نمایید.                                                                                                 

 Effect  Superscript  :  از این گزینه براي تايپ توان استفاده ميشود البته از كليد تركيبي+ Ctrl+Shift نيز ميتوان استفاده نمود.

 Subscript :  از این گزینه براي انديس پائين استفاده ميشود البته از كليد تركيبي +  Ctrl نيز ميتوان استفاده نمود.

 Hidden : با استفاده از این گزینه می توان متن بلوك شده را پنهان نمود تا در پرونده نمايش داده نشود ، براي نمايش مجدد بايد پرونده را بلوك كرده و ضربدر داخل اين گزينه را برداشت. درصورتيكه خواستيــد متــن بلوك شده پنهان شـود و Hidden را انتخاب نموديــد و اين كار صـورت نگرفت دقت نمایید که :

 1- علامت (Show/Hide) در نوار ابزار Standard غیر فعال باشـد.

 2- در منوي Tools زير منوي Option ، برگ نشان View گزينه Hidden text انتخاب نشده باشد.                                                                                                                                                                Default : تمام تنظيمات را به حالت پیش فرض برمی گرداند .

 Preview : جعبه نمايش است .

 كادر محاوره اي Character Spacing : Scale : توسط اين گزينه ميتوانيد متن خود را كشيده يا باز كنيد توجه داشته باشيد كه فشرده سازي يا باز كردن عملي است كه بر سر قلمها خواهد آمد نه بر سر فاصله بين حروف .

spacing  :  فاصله بين حروف يك كلمه را كم و يا زياد مي كند .

 Position  :  متن خود را (Lowered) پائين تر و يا (Raised) بالاتر از خط اصلي قرار ميدهد و براي تايپ فرمولها از آن استفاده ميشود . بايد توجه داشت كه بالا يا پائين رفتن کلمات از خط اصلي توسط كاربر تنظيم ميشود و تفاوت آن با Superscript,Subscript در همين است زيرا توسط اين دو گزينه توان يا انديس پائين فاصله آنها تا خط اصلي اتوماتيك تنظيم ميشود.

كادر محاوره اي  :Text Effects  Animation : در صورتي كه متن خود را بلوك كرده و يكي از گزينه هاي اين كادر محاوره اي را انتخاب كنيد دور متن انتخابي شما طيفي از نوارهاي رنگي ظاهر ميشود كه آن متن را در صفحه مانيتور مشخص و نمايان ميكند.

 برگردان و انجام مجدد -  Undo & Redo  : قلمي عوض كرده ايد . متني پاك كرده ايد . رنگ قلم را تغيير داده ايد هر عملي كه انجام داده ايد مهم نيست چنانچه از كاري كه كرده ايد پشيمان شده اید از Undo يا كليد تركيبي Ctrl+Z ميتوانيد استفاده نمائيد. حالا اگر خواستيد عملی را که لغو کرده اید مجددا انجام دهيد از Redo يا از كليد تركيبي Ctrl+Y استفاده نمایید. - همچنين ميتوانيد براي سرعت بخشیدن به كار از فلش كوچكي كه به دو طرف خميده شده است در نوار ابزار   Standard استفاده كنيد و یا اين دو فرمان را از منوي Edit انتخاب نمایید.

 بزرگ نمايي (Zoom) :  براي رسيدن به اين زير منو بايد از منوي View استفاده كرد. چنانچه صفحه خود را كوچك مي بينيد ميتوانيد توسط فرمان بزرگنمايي صفحه را بزرگ نمایید. عمل بزرگنمايي از طريق نوار ابزار Standard نيز ممكن است و حتي ميتوان اندازه دلخواه را در  Box  تايپ نموده و Enter زد .

 Page Width:بزرگنمايي به اندازه اي است كه عرض صفحه (پهنا) مشخص باشد .

 Whole Page :بزرگنمايي به اندازه اي است كه تمام صفحه در اين حالت با جزئيات آن كاملاً مشخص است .

 Many Page   :  توسط اين گزينه ميتوانيد چند صفحه را همزمان مشاهده كنيد .

 Percent  :بزرگنمايي ميتواند بصورت دلخواه باشد. بايد توجه داشت در صورتيكه بخواهيد تمام گزينه هاي فوق فعال باشند بايد پنجره روي حالت Page Layout باشد . اين گزينه را ميتوانيد از منوي View انتخاب نمائيد.

 کلیدهای ویرایشی:

 همانطور كه ميدانيد برنامه Word داراي كليدهاي تركيبي فراواني مي باشد كه در زير چند نمونه از مهمترين اين كليدها آمده است . بعضي از اين جهت ها بستگي به فارسي و لاتين بودن متن دارد. کلمه بعدی Ctrl+کلید جهت دار سمت چپ كلمه قبلي Ctrl+کلید جهت دار سمت راست پاراگراف بعدي Ctrl+کلید جهت دار سمت پایین پاراگراف قبلي Ctrl+کلید جهت دار سمت بالا ابتداي پرونده Ctrl+Home انتهاي پرونده Ctrl+End ايجاد پاراگراف جديد Enter سطر بعدي کلید جهت دار سمت پایین سطر قبلي کلید جهت دار سمت بالا حذف حرف بعدي مكان نما Delete حذف حرف قبل مكان نما Back Space حذف كلمه قبل Ctrl+Back Space حذف کلمه بعدی Ctrl+Delete ذخيره در حافظه COPY Ctrl+C ذخيره در حافظه و حذف CUT Ctrl+X  فراخواني از حافظه PASTE Ctrl+V -بلوك و عمليات مربوط به آن - حذف (DELETE) - انتقال (CUT) - تكثير (COPY) – فراخواني   PASTE                                                            

بلوك به كمك صفحه كليد : براي انتخاب قسمتي از متن بايد كليد Shift را پائين نگه داريد و سپس به كمك مكان نماي چپ ، راست ، بالا و پائين متن مورد نظر را انتخاب كنيد. هنگامي كه متن بلوك ميشود رنگ قلم و زمينه به حالت نگاتيو در مي آيد ( براي خارج نمودن از حالت بلوك حركت مكان نما بدون نگه داشتن Shift كافي است ). در زير كليدهاي ديگري نيز براي بلوك كردن آمده است بلوك حرف سمت راست Shift+کلید جهت دار سمت راست بلوك حرف سمت چپ Shift+کلید جهت دار سمت چپ بلوك از محل مكان نما تا محل مكان نما در سطر بالا Shift+کلید جهت دار سمت بالا بلوك از محل مكان نما تا محل مكان نما در سطر پائين Shift+کلید جهت دار سمت پایین بلوك كلمه سمت راست Shift+ Ctrl+کلید جهت دار سمت راست بلوك كلمه سمت چپ Shift+ Ctrl+کلید جهت دار سمت چپ بلوك يك پاراگراف Shift+Ctrl+کلیدهای جهت دار بالا و پایین بلوك از محل مكان نما تا ابتداي سطر Shift+Home بلوك از محل مان نما تا انتهاي سطر Shift+End حركت مكان نما موجب بلوك مي گردد فشردن کلید F8 بلوك كلمه دو مرتیه فشردن کلید F8 بلوك جمله سه مرتبه فشردن کلید F8 بلوك كل پرونده چهار مرتبه فشردن کلید F8  بلوك كل پرونده Ctrl+A بلوك از محل مكان نما تا ابتداي پرونده Shift+ Ctrl+Home بلوك از محل مكان نما تا انتهاي پرونده Shift+ Ctrl+End

 بلوک به کمک ماوس : براي بلوك كردن به كمك ماوس كافي است روي نقطه شروع ، دكمه سمت چپ ماوس را نگه داريد و تا آخرين جايي كه ميخواهيد بلوك شود دكمه چپ را رها نكنيد. پس از بلوك كردن متن نوبت آن است که عمليات لازم را روي قسمت بلوك شده انجام دهيد مانند : تغيير قلم ، تغيير سايز ، تغيير رنگ و... حذف به كمك صفحه كليد : براي حذف محدوده ی بلوک شده بایستی کلید Delete را فشار دهيد.

حذف به كمك ماوس :براي حذف قسمتي از پرونده به كمك ماوس بايد متن را توسط ماوس انتخاب نمائيد و با كمك زير منوي Clear از منوي Edit قسمت انتخابي را حذف كنيد.

 انتقال بوسیله صفحه کلید :براي آنكه بتوانيد متن را جابجا كنيد و يا آن را از يك محل به محل ديگر ببريد بايد به روش زير عمل كنيد:

1-به كمك كليدهاي بلوك ، متن خود را بلوك كنيد.

 2-كليدهاي تركيبي (Ctrl+X) و يا (Shift+Delete) را بفشاريد. با فشردن اين كليدهاي تركيبي متن شما ناپديد خواهد شد . البته متن ناپديد نگرديده بلكه از محل خود برداشته شده و به داخل حافظه(Clip board) رفته است .

3-حال مكان نماي خود را جابجا نموده و به محلي كه ميخواهيد متن به آنجا انتقال يابد، برويد. 4-پس از قرارگرفتن در محل مورد نظر كليدهاي تركيبي (Ctrl+V) و يا كليدهاي (Shift+Insert) را فشار دهيد تا متن از حافظه به محل جديد انتقال يابد. اگر مجدداً كليدهاي تركيبي (Ctrl+V) را بفشاريد متن مجدداً از حافظه فراخواني خواهد شد. زيرا اين متن تا زماني كه در ويندوز قرار دارد در حافظه باقي ميماند. البته براي انتقال ميتوانستيد از زير منوي Cut در منوي Edit براي ( ذخيره در حافظه و حذف ) و براي ( فراخواني از حافظه ) از زير منوي Paste در منوي Edit استفاده كنيد.

انتقال به کمک ماوس : براي انتقال قسمتي از پرونده توسط ماوس به روش زير عمل كنيد .

1-توسط ماوس متن مورد نظر را بلوك كنيد.

 2-با نگه داشتن دكمه ماوس روي قسمت انتخاب شده متن خود را به محل جديد بكشيد. بدين ترتيب متن شما به محل جديد انتقال خواهد يافت . معمولاً انتقال به كمك ماوس زماني صورت مي گيرد كه بخواهيد متن خود را چند سطر بالاتر يا پائين تر انتقال دهيد. براي انتقال مي توانید پس از بلوك كردنء كليك راست نموده و از منوي فوري Cut را انتخاب كنيد.

 تكثير به كمك صفحه كليد : براي تكثير يك قسمت از پرونده به محل ديگر بايد روش زير را دنبال كنيد :

 1-به كمك كليدهاي فوري متن خود را بلوك كنيد.

2-كليد هاي تركيبي (Ctrl+C) و يا (Ctrl+ Insert) را فشار دهيد تا متن در حافظه كپي شود.

3-مكان نما را حركت داده و به محل جديد برويد.

4-در محل جديد كليد هاي تركيبي (Ctrl+V) و يا (Shift+Insert) را بزنيد تا متن درون حافظه در محل جديد فراخواني شود.

نکته : براي تكثير ميتوانید از زير منوي Copy و براي فراخواني از زير منوي Paste كه هر دو در منوي Edit وجود دارند استفاده كنيد.

 تكثير به كمك ماوس :براي تكثير متن به كمك ماوس بايد به روش زير عمل كنيد :

 1-توسط ماوس متن خود را انتخاب كنيد.

 2-كليد Ctrl را نگه داشته و متن انتخاب شده را به كمك نگه داشتن دكمه سمت چپ ماوس و كشيدن ، به مقصد ببريد. اين عمل موجب تكثير متن انتخاب شده مي گردد. اين عمل با زدن دكمه سمت راست ماوس و انتخاب گزينه Copy نیز امكان پذير است . توجه داشته باشيد كه تمامي عمليات ذكر شد. تنها براي متن نيست بلکه برای تصاوير نيز بکار می روند.

 انتقال و تكثير به كمك كليد سمت راست ماوس: پس از بلوك ميتوانيد كليد سمت راست ماوس را بفشاريد و از آنجا Copy يا Cut را انتخاب كنيد و پس از بردن مكان نما به محل جديد مجدداً با زدن دكمه سمت راست ماوس Paste را انتخاب نمایید. راه ديگر اين است كه پس از انتخاب متن ضمن كشيدن ، توسط دكمه سمت راست و بردن به محل جديد زير منوي فوري ظاهر خواهد شد كه از شما مي پرسد Copy يا Move كه هر كدام را خواستيد ميتوانيد انتخاب كنيد.

 چند برش با یک حافظه شايد بخواهيد چند قسمت از پرونده را به حافظه برده و به محل يا پرونده ديگري انتقال دهيد. براي اين كار ميتوانيد متون را تك تك بلوك كرده و پس از هر بلوك (Ctrl+F3) را بزنيد. همه متوني كه پس از بلوك روي آنها (Ctrl+F3) را زده ايد، اكنون در حافظه قرار دارند. براي فراخواني همگي آنها فقط كافيست کلیدهای (Ctrl+Shift+F3) را فشار دهید. Save - Save as ضبط با نام (Save & Save as) - ضبط خودكار - پرونده جديد (New) - كار با الگوها (Template) - خواندن و بازكردن پرونده (Open) - پيش نمايش چاپ (Print Preview) ضبط و ضبط با نام (Save & Save as) به بالاي محيـــط Word نگاه كنيد روي نـــوار عنوان يادداشت شده Microsoft Word Document 1 .

اسم : Document 1 : همان نام پرونده شماست كه خود برنامه هنگاميكه پرونده جـــديد باز ميشود به آن نام Document ميدهد. هنگامي كه پرونده اي را ضبط مي كنيد برنامه از شما خواهد پرسيد كه نام پرونده چه باشد يعني اسم Document را خود برنامه به پرونده ميدهد تا قبل از ضبط كردن توسط شما ، پرونده نام داشته باشد. اكنون پس از اينكه فرمان ضبط پرونده را صادر كرديد برنامه از شما نام پرونده را خواهد پرسيد پس زماني كه شما براي اولين بار بخواهيد پرونــده خود را Save كنيد كادر محاوره اي Save as براي شما باز خواهد شد. براي اينكه دستور ضبط پرونده را اجرا كنيد ميتوانيد از كليد تركيبي Ctrl+S استفاده كنيد يا اينكه از نوار ابزار استاندارد دكمه Save را فشار دهيد يا از منوي File روي زير منوي Save برويد. پس از اينكه يكي از اين دستورات را اجرا كرديد چون پرونده شما اسم نداشته و از اسم پيش فرض خود برنامه استفاده مينموده است كادر محاوره اي Save as باز ميشود. توسط Save in ميتوانيد محل نگهداري پرونده را مشخص كنيد. توسط Up one level خواهيد توانست به يك پوشه بالاتر (قبل) برويد يعني از پوشه جاري كه در آن قرار گرفته ايد خارج شويد. در قسمت File name ميتوانيد اسم مورد نظر خود را تايپ نمائيد. در قسمت Save as type ، Word Document را انتخاب كنيد. و در آخر دكمه Save را انتخاب نمائيــــد . حال پرونده با نامي كه وارد نموده ايد ضبط شده و شما ميتوانيد روي نوار عنوان ، نام پرونده خود را مشاهده نمائيد. اين نام ميتواند تا 256 حرف باشد از طرفي ميتوان بين نامي كه داده ميشود فاصله هم زد. اگر اطلاعات جديد يا تغييراتي در سند خود وارد كنيد اين بار با يكي از روشها مثلاً Ctrl+S پرونده شما ضبط خواهد شد و ديگر كادر محاوره اي Save as باز نخواهد شد زيرا پرونده شما نام دارد. Save خودکار براي اينكه دستور دهيد كه بصورت خودكار پرونده در Word ضبط شود وارد منوي Tools زير منوي Options مي شويد و دستور Save Autorecover info every علامت بگذارید و در Box روبروي Minutes زمان را تعيين كنيد مثلاً اگر زمان 5 دقيقه در نظر گرفتيد هر 5 دقيقه يكبار پرونده شما بصورت خودكار ضبط خواهد شد .يا اينكه ميتوانيد در Box مقابل Always Create Backup Copy علامت بگذارید . پرونده جدید هنگامي كه شما روي نشانه برنامه Word كليك مي كنيد تا پنجره اين برنامه باز گردد با باز شدن برنامه يك پرونده يا سند جديد نيز توسط برنامه باز مي گردد. چنانچه خواستيد يك پرونده جديد بسازيد بايد از منوي File ، زير منوي New را انتخاب كنيدبا اين عمل كادر محاوره اي New باز ميشود از برگ نشان General در قسمت Create New گزينه Document را انتخاب نموده و Ok را بفشاريد و يا از كليد فوري Ctrl+N استفاده و يا روي نوار ابزار استاندارد روي نشانه New كليك نمائيد. برنامه Word براي هر پرونده جديدي كه باز ميكند نام Document را ميدهد و در انتهاي اين نام با توجه به اينكه چندمين پرونده اي است كه باز مي كنيد عدد خواهد داد فرضاً ممكن است نام يكي از پرونده هاي شما Document 5 باشد . ادامه دارد .

مقدمه:

بیماریهای ویروسی حشرات دهها سال است که شناخته شده‌اند و ویروسهای گوناگونی باعث آلودگی حشرات می‌شوند. برخی از این ویروسها باعث نابودی حشرات مضر می‌شوند و بعضی دیگر سبب مرگ حشرات مفید می‌گردند. با توجه به اهمیتی که حشرات در اکوسیستم دارا هستند، بنابراین شناسایی ویروسهای بیماری زا در آنان بسیار مهم می‌باشد. ویروسهای حشرات ممکن است بطور مستقیم باعث آلودگی حشرات شوند و یا اینکه به توسط حشرات انتقال یابند.

گروه بندی ویروسهای حشرات :

1- شامل ویروسهایی هستند که بطور اولیه در حشرات ایجاد عفونت و بیماری می‌کنند و در حقیقت میزبان اصلی آنها حشرات هستند. این ویروسها در خانواده‌های باکولو ویریده ، پولید ناویرید ، آسکو ویروسها ، تترا ویریده و نودا ویریده قرار دارند.

2- شامل ویروسهایی هستند که در جانوران مهره دار و یا گیاهان ایجاد عفونت می‌کنند و میزبان ناقل آنها حشرات هستند.

توصیف ویروسهای عفونت زای حشرات :

ویروسهایی که در حشرات ایجاد عفونت می‌کنند، ممکن است دارای پوشینه و ژنوم dSDNM ، فاقد پوشینه و دارای dSDNA ، فاقد پوشینه و دارای SSDNA ، فاقد پوشینه و دارای dSRNA و دارای پوشینه sSRNA و فاقد پوشینه و دارای SSRNA باشند.

توصیف باکولو ویریده:

اعضای خانواده باکولو ویریده را ویروسهایی تشکیل می‌دهند که دارای dSDNA حلقوی هستند که در یک کپسید میله‌ای شکل قرار گرفته‌اند. در خارج از کپسید ، ویروس نیز پوشینه آن واقع است. اما این خانواده از کلمه لاتین باکولوم ، یعنی میله یا عصا گرفته شده است. این خانواده دارای دو زیر خانواده است که شامل اوباکولو ویرینه که ویروسهای آن به شکل آکلود (بسته) بوده و امروزه با نام باکولو ویروس معروف است و زیر خانواده نودی باکو ویرینه که ویروسهای آن به شکل اکلود نبوده و بنام نودی ویروس معروف است.

ساختمان باکولو ویروس :

باکولو ویروسها در مراحلی از دوره زندگی خودشان به شکل پیچیده شده (بسته) هستند. ذرات ویروس (نوکلئو کپسید همراه با پوشینه) در شکل بسته در یک پوشش پروتئینی بلوری (کریستالینه) قرار گرفته‌اند که به آنها اجسام بسته گفته می‌شود. این ویروسها دارای دو جنس هستند که عبارتند از نوکلئوپولی هدرو ویروس و گرانو ویروس که معمولا به آنها ویروسهای نوکلئارپولی هدروزیس (NPV_s) و ویروسهای گرانولو زیس (G V_s) هم گفته می‌شود. باکولو ویروسهایی که از پوشش سیتوپلاسم یاخته میزبان جوانه می‌زنند پوشینه خارجی خود را از این پوشش بدست می‌آورند. به این ویروسها اصطلاحا ویروسهای جوانه زده (VBs) گفته می‌شود. این ویروسها در پیدایش عفونت ثانویه در حشرات دخالت دارند.
ویروسهایی که توسط اجسام بسته شده‌اند، پوشینه خود را از پرده هسته یاخته میزبان کسب می‌کنند. این ویروسها به ویروسهای پوشش دار (OVS) معروفند و در بین لاروهای حشرات انتقال پیدا می‌کنند و باعث عفونت اولیه میزبان می‌شوند. ژنوم باکولو ویروسها از dSDNA حلقوی از 230-80 هزار جفت تشکیل شده است. پوشش اجسام بسته بطور اصلی از یک نوع پروتئین تشکیل شده است که گرد هم آمده و شبکه‌ای بلورین را در اطراف ذره کامل ویروسها تشکیل می‌دهد. پوششهای فوق در NPV_s و GV_s به ترتیب بنام پولی هدرین و گرانولین شناخته شده‌اند. اجسام بسته بالغ همچنین دارای یک پوشش اضافه هستند که از پروتئین و کربوهیدرات ساخته شده و کالیکس نام دارند.

ایجاد بیماری توسط باکولو ویروسها در حشرات :

باکولو ویروسها از راه غذاهای آلوده باعث آلودگی حشرات می‌شوند. در PH بالای 10 موجود در معده میانی حشره ، پوشش گلیکو پروتئینی محافظ ویروس تخریب می‌شود و در نتیجه ویروسها در روده آزاد می‌شوند و ویروسها به سطح یاخته اتصال یافته و بطریق در هم آمیختن وارد سیتوپلاسم یاخته میزبان می‌شود. چنانچه میزبان خیلی حساس و ویروس نیز خیلی عفونت زا باشد در نهایت تمام ارگانهای حشره مورد حمله ویروس قرار می‌گیرند و اینگونه گفته می‌شود که حشره تبدیل به یک مایع سفید شیری رنگ شده است که بیشتر آنرا ذرات ویروس تشکیل داده‌اند و این بیماری را امروزه بنام بیماری ذوب کننده می‌نامند.

مکانیسم عمومی کنترل حشرات با استفاده از ویروسها

این کار شامل سه مرحله مهم است:

1- آزادسازی ویروس.

2- افزودن یک ویروس دوم به ویروس که در آزاد سازی مورد استفاده واقع شده است.

3- محافظت از ویروسهای بیماری زای مفید.

&&&&&&&&&&&&&&

نام آزمایش : تشریح مغز گاو                                                

تاریخ انجام آزمایش : 26/2/89   

 نام استاد :آقای بارانی بیرانوند

تهیه کنندگان : فرشته معتمدی - اسماء اسدی پور

مقدمه :

دستگاه عصبی مهره داران از 3 بخش مهم : (دستگاه عصبی مرکزی ,دستگاه عصبی محیطی ,دستگاه عصبی خودکار ) تشکیل می شود .دستگاه عصبی مرکزی شامل مغز و نخاع ,اعصاب محیطی شامل اعصاب مغزی و اعصاب نخاعی , و اعصاب خود کار شامل سلسله ی اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک است.در این آزمایش ,از دستگاه عصبی مرکزی ,مغز گاو را به عنوان نمونه ای از مغز پستانداران مورد مطالعه قرار می دهیم هدف آموزشی کلی این آزمایش عبارت است از ((آشنایی با ساختار کلی دستگاه عصبی پستانداران و ساختار خارجی و داخلی مغز گاو)).

با تشکیل جنین پستانداران و گذشتن آن از مراحل مورولا و بلاستولا و گاسترولا لوله ی عصبی جنینی از نخستین ساختار هایی است که تشکیل می شود.برای این منظور ,تغییرات زیر صورت می گیرد:در لایه خارجی (اکتودرم),در سراسر قسمت و در محور تقارن جنین ,یاخته هایی تشکیل می شوند و صفحه ای به نام صفحه ی عصبی به وجود می آید. کمی بعد ,در وسط این صفحه و در طول آن فرو رفتگی ناودان مانندی به نام شیار یا ناودان عصبی ایجاد می شودکه دو لبه ی آن به تدریج نمو کرده و بالاخره به هم می رسند و به این ترتیب لوله ای تو خالی به نام لوله ی عصبی به وجود می آید که از لایه ی اکتودرم جدا شده و در عمق قرار می گیرد. پس از تشکیل این لوله ,تغییراتی درآن پدید می آید به طوری که قسمت پیشین لوله ی در اثر تکثیر و نمو یاخته ها برجسته شده و حباب مغزی را به وجود می آورد و بقیه ی لوله ی عصبی به صورت لوله ای تو خالی باقی می ماند که بعدها نخاع را تشکیل می دهد.سپس در اثر تکثیر و نمو یاخته های حباب مغز (یا بر جستگی های اصلی ),این برجستگی به وسیله ی دو فرو رفتگی حلقوی به 3 برجستگی به نام های برجستگی مغزی پیشین اولیه,و برجستگی مغزی میانه اولیه و بر جستگی مغزی پسین اولیه تبدیل می شود.این 3 برجستگی مغزی به حباب های مغزی اولیه مبدل می گردند.از سه برجستگی فوق ,برجستگیهای پیشین و پسین نیز به وسیله ی دو فرو رفتگی حلقوی دیگر ,هر یک به دو برجستگی مبدل شده و روی هم با برجستگی میانی حباب,5 برجستگی مغزی ثانویه  یا مغز های پنج گانه را می سازند که به ترتیب و در جهت قدامی – خلفی شامل قسمتهای زیر است:مغز اول یا مغز قدامی ثانویه,مغز دوم یا مغز واسطه ,مغز سوم یا مغز میانی ,مغز چهارم یا مغز خلفی ثانویه ,مغز پنجم یا مغز نخاعی .به علاوه مغز قدامی ثانویه به وسیله ی یک فرو رفتگی  طولی به دو قسمت راست و چپ به نام نیمکره های مغزی تقسیم می شوند.

بعدها در اثر نمو و یا کاهش و عدم تکثیر یاخته های برجستگی های فوق الذکر و تغییرات حفره ی درونی آنها (که در بعضی قسمتها وسیع تر گشته و بطنها را به وجود می آورد .همچنین در برخی قسمت ها باریکتر باقی مانده و مجاری را می سازد) قسمتهای مختلف مغز را به وجود می آیند.این قسمتها به ترتیب قرار گرفتن از بالا به پایین به قرار زیرند:

از نمو مغز اول جنین: نیمکره های مخ ,اجسام مخطط ,لوبهای بویایی,بطن اول و دوم.

از نمو مغز دوم جنین: هیپوفیز ,اپی فیز ,لایه های دیدگانی(طبقات بصری یا تالاموس)بطن سوم.

از نمو مغز سوم جنین: پایک های مغزی ,برجستگی های چهار گانه,مجرای سیلویوس.

از نمو مغز چهارم جنین: برجستگی های حلقوی,مخچه,قسمتی از بطن چهارم.

از نمو مغز پنجم جنین: پیاز مغز تیره (بصل النخاع),قسمتی از بطن چهارم.

قسمتهای فوق درون جمجمه قرار دارند و بقیه ی لوله ی عصبی مغز تیره یا نخاع را تشکیل می دهد که در سوراخ ستون مهره ها جای می گیرد.پیدایش و نمو سلسله ی عصبی تا این مرحله در تمام مهره داران یکسان است و از این مرحله به بعد است که تغییراتی در قسمتهای مختلف مغزهای پنج گانه پدید می آید.

**********************

مواد و وسایل لازم:

1-  مغز گاو   2- تشتک تشریح    3- وسایل تشریح.

روش کار:

 برای بررسی و تشریح مغز پستانداران معمولا از مغز گاو و یا گوسفند استفاده می شود.مغزی که به منظور بررسی و تشریح مورد استفاده قرار می گیرد به هنگام خارج کردن از جمجمه جانور,باید سالم و بدون عیب باشد.همچنین به علت نرم بودن زیاد باید با آن به ملایمت رفتار کرد.سپس برای این که مغز استحکام کافی به دست آورد و شکل طبیعی آن حفظ شود و همچنین تا زمان استفاده سالم باقی بماند ,آن را حداقل به مدت 3 روز در محلول آلدهید فرمیک (فرمالین)8-10٪قرار داد.یک روز قبل از تشریح باید مغز را در محلول فرمالین 2٪قرار دهیم و سر انجام چند ساعت پیش از تشریح آن را درآب معمولی تا بوی تند و آزار دهنده ی آن کاهش یابد.توصیه می شود که هنگام تشریح مغز و برای جلوگیری از نازک شدن پوست انگشتان ,از دستکش مخصوص استفاده گردد.

مشاهده ی شکل خارجی مغز:

1-  سطح پشتی : در سطح پشتی  مغز پستانداران قسمتهای زیر دیده می شود:

نیمکره های مخ,مخچه ,قسمتی از پیاز مغز تیره ,و اندکی از ابتدای نخاع.نیمکره های مخ در پستانداران رشد زیاد حاصل می کندو روی قسمتهای دیگر مغز را می پوشاند.نیمکره  های مخ دارای چهار لوب هستند که عبارتند از: لوب های پیشانی در جلو,لوب های پس سری در عقب ,لوب های گیجگاهی در طرفین و پایین ,و لوبهای آهیانه ای در طرفین و بالا. این لوب ها در مغز انسان به خوبی قابل تشخیص اند ولی در  مغز گاو و گوسفند ظاهرا مرز مشخصی آن ها را از یک دیگر جدا نمی کند . بر روی سطح نیمکره های مخ برجستگی و فرو رفتگی های فراوانی وجود دارد که در برخی موارد عمیق اند و پرده ی نرم شامه ی پوشاننده ی مغز تا عمق این شیارها پیش می رود .شیار جلویی - عقبی نیمکره های مخ را از یکدیگر جدا می کند,.

در پشت نیمکره های مخ ,مخچه قرار دارد که دارای 3 قسمت مشخص ,یکی در وسط به نام کرمینه و دو بخش جانبی یا لوبهای کناری است که روی آن ها نیز چین هایی کوچک و نزدیک به هم دیده می شود.در زیر مخچه و بعد از آن ,بصل النخاع قرار گرفته است که به تدریج باریکتر شده و به نخاع شوکی منتهی می شود.

2-  سطح شکمی : در بخش جلویی سطح شکمی ,شکاف بین دو نیمکره ی مخ کاملا نمایان است .در قسمت پیشین هر نیمکره پیاز بویایی جلب نظر می کند .پیاز بویایی دو نیمکره به وسیله ی مجرای سفید رنگی به نام رابط جانبی بویایی به هم متصل می شوند.پایه یا مثلث بویایی پایه ای سفید رنگ است که محل اتصال لوب بویایی به نیمکره ی مخ است .مجموع پیاز بویایی ,رابط جانبی و پایه ی بویایی را لوب بویایی می نامند. تقریبا در وسط سطح شکمی مغز دو رشته ی سفید رنگ مشاهده می شود که اعصاب بینایی بوده,در وسط به هم متصل می شوند و چهار راه بینایی را تشکیل میدهند.در مغز های سالم ,این قسمت کاملا دیده می شود.چهار راه بینایی توسط رابط های بینایی به تالاموس متصل است .معمولا به هنگام بیرون آوردن مغزاز جمجه چهارراه بینایی آسیب می بیند و فقط رابط های بینایی مشاهده می شوند.

هیپوفیز یا غده ی مغز آویز که محل واقعی آن در زیر چهار راه بینایی است ,در سطح شکمی مغز گاو قابل رویت نیست و فقط محل آن مشخص است.هیپوفیز که مهمترین غده ی مترشحه ی داخلی بدن است توسط پایه ی شکننده ای به نام اندام قیفی شکل یا اندام تکاوی در زیر هیپوتالاموس قرار می گیرد .علت فقدان آن در مغز گاو ,باقی ماندن آن در زیرترکی استخوان پروانه ای به هنگام بیرون آوردن مغز از جمجمه است.در عقب این محل ,دو برجستگی زبانه مانند خاکستری دیده می شود. در عقب برجستگی خاکستری,دو برجستگی مدور به نام برجستگی مدور به نام برجستگی های پستانی قرار دارند.

در طرفین برجستگی خاکستری و برجستگی پستانی و در زیر رشته های بینایی(رابط های بینایی) ,پایکهای مغزی قرار دارند که در قسمت وسط کاملا به هم متصل اند.در پایین پایکهای مغزی ,قسمت عرضی برجسته ای به نام برجستگی حلقوی یا ((پل)) مغزی دیده می شود و در زیر آن بصل النخاع قرار دارد که قسمتی از نخاع نیز به آن متصل است. 

مشاهده ی بخش های درونی آن :

ابتدا به وسیله ی یک اسکاپل یا تیغ ,برش عرضی نازکی از نخاع تهیه می کنیم.برای مشاهده ی قسمتهای درونی مغز ,آن را از سطح شکمی در تشتک قرار می دهیم و با دست دو نیمکره ی مخ را در قسمت شیار میانی به ملایمت از هم دور می کنیم.در ابتدا فقط رشته های نرم شامه و رگ های بین دو نیمکره را به کمک اسکاپل از هم جدا می کنیم . تا اینکه در قسمت عمیقتر بین دو نیمکره تیغه ی سفید رنگی به نام جسم پینه ای ظاهر شود .جسم پینه ای را به وسیله ی اسکاپل از وسط برش می دهیم و به ملایمت دو نیمکره را از یکدیگر جدا می کنیم تا در زیر آن مثلث مغزی یا رابط سه گوش مشاهده شود(راس مثلث مغزی در قسمت جلویی و قاعده ی آن درسمت عقبی مغز قرار دارد).جسم پینه ای و مثلث مغزی از مجموعه رباط های عرضی بین دو نیمکره به وجود می آیند و باعث ارتباط بین آن دو می شوندو چون فقط از آکسون یاخته های رابط تشکیل شده اند لذا سفید رنگ هستند.این دو قسمت در بخش عقبی با هم یکی میشوند و در بخش جلویی از هم فاصله می گیرندو بین آن ها در محور میانی و جلویی – عقبی ,پرده ای عمومی به نام پرده ی شفاف از بالا به پایین کشیده شده است.اگر پرده ی شفاف باز نشود ,آن را با نوک اسکاپل باز می کنیم تا بطن های جانبی یا بطن های 1و2 در طرفین و درون نیمکره ها نمایان شوند.اکنون با نوک اسکاپل مثلث مغز را از وسط دو نیم می کنیم . در زیر مثلث مغزی یا رابط سه گوش و روی لایه های دیدگانی و اپی فیز را پرده ی نرم شامه و عروقی نازک و قرمز رنگ به نام چادر مشیمی فوقانی یا ((پرده ی مشیمی بطن سوم )) می پوشاند.امتداد این پرده در بطن های طرفی ,شبکه های مشیمی بطن های طرفی را تشکیل می دهد.در زیر مثلث مغزی ,دو برجستگی خاکستری رنگ بزرگ به  نام لایه های دیدگانی یا طبقات بصری یا تالاموس قرار گرفته اند.لایه های دیدگانی در جلو به وسیله ی رابط خاکستری یا توده ی میانی تالاموس به هم متصل اند.

در بخش جلویی بطن های 1 و2 ,دو توده ی برجسته ی خاکستری رنگ به نام اجسام مخطط مشاهده می شود.در بالا و عقب لایه های دیدگانی ,جسم صنوبری یا کاجی شکل (اپی فیز) وجود دارد که به وسیله ی دو پایه به نام پایه های اپی فیز بر روی لایه های دیدگانی تکیه دارد.در بین لایه های دیدگانی و زیر توده ی میانی تالاموس و زیر اپی فیز بطن سوم قابل مشاهده است.روی بطن چهارم را که در زیر مخچه قرار دارد پرده ی نازکی به نام پرده ی سدادی می پوشاند.همچنین نرم شامه در زیر قسمت عقبی مخچه به صورت شبکه ای در می آید و به نام چادر یا پرده ی مشیمی عقبی یا ((پرده ی مشیمی بطن چهارم)) خوانده می شود.

برای مشاهده ی سایر قسمتها ,برش جلویی عقبی مغز را از وسط تا انتها ادامه می دهیم ,یعنی تالاموس ,بخش میانی مخچه (کرمینه), اپی فیز, برجستگی های حلقوی ,بصل النخاع و سایر قسمتها را دو نیمه می کنیم تا دو طرف کاملا از هم جدا شوند.در زیر و عقب اپی فیز ,برجستگی های چهار گانه قرار دارند که بر آمدگی های جلویی بزرگتر و برآمدگی های عقبی کوچکترند.در برش مخچه ,به محل و طرز قرار گرفتن ماده ی خاکستری و سفید توجه کنید .به علت شباهت برش مخچه به درخت,آن را درخت زندگی نامیده اند.در لبه های مخچه ,عمق شیارها و طرز قرار گرفتن آن ها را می توان دید .مخچه به وسیله ی 3 جفت پایک بالایی ,میانی و پایینی با مغز ارتباط دارد.در زیر مخچه ,بطن 4 قرار دارد که لوزی شکل است و توسط پرده ای پوشیده شده است.در کف بطن 4,یک فرو رفتگی طولی دیده می شود که در مغز انسان به پر شباهت دارد. ادامه ی بطن 4 به صورت مجرای اپاندیم یا کانال مرکزی در می آید که در میان نخاع قرار گرفته است.بطن های 1 و2 به وسیله ی سوراخ های مونرو ,و بطن 4 به وسیله ی مجرای سیلویوس یا بطن 3 ارتباط دارند.

فیزیولوژی مغز:

اندازه ی مغز به طور متوسط 1.5 (یک ونیم) کیلو گرم است .مغز در داخل جمجمه جای گرفته و توسط پرده هایی به نام مننژ پوشیده شده این پرده شامل 3 لایه است که سخت شامه که این لایه به سطح داخلی جمجمه چسبیده است.

پرده های مغزی عبارتند از :        1.نرم شامه          piamatter

                                                 2.عنکبوتیه            arachnoid

                                                 3.سخت شامه     puramatter 

لایه ی بعدی لایه ی عنکبوتیه است که بین نرم شامه و سخت شامه قرار دارد و در این فضا مایع مغزی – نخاعی قرار دارد ,لایه ی داخلی نرم شامه است.

بطن های مغزی:

چندین بطن یا حفره در درون مغز دیده می شود که با هم در ارتباط اند و جای مایع مغزی نخاعی می باشد.4 بطن در داخل مغز داریم ,بطن 1 و 2 در نیمکره های راست و چپ قرار دارند و از طریق سوراخ مونروبا بطن 3  در ارتباط اند.بطن 3 و 4 از طریق مجرای سیلویوس با هم در ارتباط اند.ادامه ی بطن 4 مجرای اپاندیم است که با نخاع در ارتباط است ,مایع مغزی نخاعی از شبکه مویرگی به نام کروئید ترشح می شود که نقش ضربه گیر داشته و در دفع مواد زائد حاصل از متابولیسم مغز نیز دخالت دارد.

انواع شیار:      1- شیار اصلی-      2- شیار فرعی

فرعی ها شیار های کم عمقی هستند که فاصله ی بین دو شیار را شکنج می گویند.شیار های اصلی شیار هایی هستند که ایجاد لوب می کنند.

لوب های مغزی:    1- پیشانی-    2- آهیانه ای-    3- پس سری-    4- گیجگاهی

شیارهای اصلی: ۱- شیار طولی - ۲- شیار مرکزی(رولاند) 3- سیلویوس(جانبی)4- پس سری

& مرکز حس بینایی در لوب پس سری

& مرکز حس شنوایی در لوب گیجگاهی

& مرکز حس بویایی و چشایی زیر شیار سیلویوس

 *******************

******************

 نام آزمایش :آشنایی با میکروسکوپ و طرز کار با آن 

تاریخ انجام آزمایش :2/2/89

نام استاد : آقای بارانی بیرانوند

تهیه کنندگان : فرشته معتمدی – اسماء اسدی پور

                                    ****************

ميكروسكوپ و طرز كار آن :

 هدف: آشنايي با ميكروسكوپ و طرز كار آن در بررسيهاي ميكروسكوبي جانوران ريز

 ميكروسكوپ دستگاهي است كه براي ديدن اشياء بسيار ريز بكار مي رود. ميكروسكوپ از سه قسمت تشكيل شده است:

1- لوله      2- دسته       3- پايه

لوله  ميكروسكوپ حامل دستگاههاي ويژه ديدن است كه توسط دو پيچ يكي بزرگ بنام ماكرومتر و ديگري كوچك بنام ميكرومتر. حركت لوله با كمك پيچ ميكرومتريك كه يكي از حساسترين قسمتهاي ميكروسكوپ است انجام مي گيرد. در قسمت پايين لوله صفحه مدوري بنام رولور وجود دارد كه در حول محوري مي گردد و بر روي آن عدسيهاي چشمي مختلف نصب شده اند كه به ترتيب مي توانند در مقابل لوله ميكروسكوپ قرار گيرند. لوله از عدسيهاي چشمي و عدسيهاي شيئي تشكيل شده است. اوكولر از دو عدسي كه در دو طرف آن قرار گرفته اند تشكيل شده است و بر حسب قدرت درشت نمايي داراي درجات مختلف ميباشد. در وسط لوله اوكولر سوراخي است بنام ديافراگم اوكولر كه جهت قرار دادن ميكرومتر اوكولر است.

عدسيهاي شيئي از يك سري عدسيهاي مختلف تشكيل شده است كه درون لوله اي قرار گرفته اند. نمرات پايين را عدسيهاي خشك و نمرات بالا را عدسيهاي ايمرسيون مي نامند كه براي ديدن اشياء خيلي ريز بكار مي روند و لازم است از آنها در محيطي با انديس رفراكسيون معين استفاده كرد. اين محيطها محتوي آب و روغن سدر مي باشند كه روغن سدر متداول بوده و داراي انديس رفراكسيون 52/1 مي باشد. بعضي از ميكروسكوپها بجاي يك اوكولر داراي دو اوكولر مي باشند كه آنها را ميكروسكوپ دو چشمي مي گويند.

  پايه به دسته متصل مي شود .دسته روي پايه بطور عمودي قرار گرفته و در داخل آن در سمت پايين دستگاههاي تنظيم كننده نور يا آيينه نصب شده است كه آيينه متحرك بوده و يك طرف آن مسطح و طرف ديگر آن مقعر است.

دستگاه تنظيم كننده نور يا كوندانسور داراي مدلهاي مختلفي است كه از چند عدسي تشكيل شده و مي تواند تمام نورهاييرا كه از  آيينه منعكس مي شوند روي نمونه آزمايشي جمع كند. در زير اين دستگاه ديافراگم قرار دارد كه شبيه ديافراگم دوربين بوده و براي تنظيم نور بكار مي رود. صفحه ميكروسكوپ معمولا به رنگ سياه و به شكل مربع يا گرد بوده و وسط آن داراي سوراخي است كه نمونه هاي مورد آزمايش  را روي آن قرار مي دهند. اين صفحه ممكن است ثابت يا متحرك باشد.

طرز كار با ميكروسكوپ :

هنگام استفاده از ميكروسكوپ ابتدا با پارچه نرم يا در صورت امكان با Lens paper  تمام عدسيها را پاك ميكنند و سپس دستگاه را روي ميز ثابتي قرار مي دهند و سپس با نور طبيعي يا مصنوعي آنرا روشن مي نمايند. براي استفاده از نور طبيعي كافيست كه ميكروسكوپ را در مقابل پنجره آزمايشگاه گذاشته و آيينه را در يك جهت مناسب كه دسته اي از نور را  بتواند به شيئي بفرستد قرار مي دهند.

موقعيكه از عدسيهاي شيئي( اوبژكتيوها) خشك استفاده مي شود طرف مقعر آيينه را در مقابل نور قرار مي دهند. سوراخ ديافراگم را تغيير داد ه و  موقع استفاده از ابژكتيوهاي خشك ممكن است كندانسور را پايين كشيد ولي  موقع  استفاده  از ايمرسيون لازم است كندانسور كاملا در سطح تحتاني شيئي مورد آزمايش قرار گيرد.هنگام  كار با ابژكتيو ايمرسيون يك قطره روغن سدر را روي لامي كه نمونه را پوشانيده قرار مي دهند. سپس ايمرسيون را با تماس با روغن سدر پايين مي آورند. براي ميزان كردن ميكروسكوپ، عدسي شيئي را با پيچ ماكرومتر تا نزديكي لازم پايين آورده بعد چشم را روي اوكولر گذاشته سپس با پيچ بزرگ لوله را آنقدر پايين مي آورند تا نمونه ديده شود. بعد ميزان كردن را با پيچ ميكرومتر كامل مي كنند. در صورت لزوم با حركت دادن رولور ميتوان ابژكتيوها را بدون اينكه ميزان ميكروسكوپ  بطور محسوسي تغيير كند عوض كرد. در ميزان نمودن ميكروسكوپ آسانتر اين است كه ابتدا با ابژكتيوهاي كوچك(ضعيف)  ميزان نموده و نقاط قابل اهميت را با حركت دادن صفحه پلاتين با لام پيدا كرد و با گيره هاي صفحه ميكروسكوپ ثابت  نگهداشت    (در بسياري از ميكروسكوپها بوسيله يادداشت كردن شماره هاي روي خط كشهاي مدرج كنار صفحه پلاتين اين  كار را ميتوان انجام داد) سپس با ابژكتيوهاي قوي آنرا مطالعه كرد.

در تمام مدت آزمايش دست نبايد پيچ ميكرومتر را رها   كند. بعد از اتمام مطالعه ميكروسكوپي لوله را بالا آورده نمونه را برداشته  و صفحه ميكروسكوپ و عدسيها را پاك مي كنند. اگر ابژكتيو ايمرسيون بكار برده شود لازمست به آرامي و با كمي كلروفرم آن را پاك كرد.

 انواع ميكروسكوپ  :

ميكروسكوپ انواع مختلف و با بزرگنمايي هاي متفاوت از 2 تا 3 برابر تا بيش از 1000000 برابر مورد استفاده قرار مي گيرد.

انواع ميكروسكوپ شامل: ميكروسكوپ هاي نوري ، ميكروسكوپ با اشعه ماوراء بنفش ، ميكروسكوپ فلورسانس ، ميكروسكوپ زمينه سياه ، ميكروسكوپ اختلاف فاز ، ميكروسكوپ پولاريزه ، ميكروسكوپ هاي الكتروني می باشد.

میکروسکوپ نوری (light microscope) :

میکروسکوپی که در مراکز آموزشی مورد استفاده قرار می گیرد از نوع نوری است که خود دو نوع می باشد:

1 – میکروسکوپ مرکب (معمولی  Microscope )   با بزرگنمایی حدود 40 تا 1500

2 – میکروسکوپ تشریح ( برجسته بین Stereoscope )

میکروسکوپ نوری معمولی ( زمینه روشن Light field microscope و مرکب Compound microscop) : معمولا اجسام و موجوداتی با میکروسکوپ نوری قابل مشاهده اند که ضخامت و تراکم نداشته باشند تا نور به راحتی از آنها عبور کند. زیرا اساس تشکیل تصویر در میکروسکوپ نوری عبور نور و یا انتقال نور از جسم مورد مطالعه است و به علت تفاوت در میزان جذب نور از بخش های مختلف جسم شکل و ساختمان آن را می توان در زیر میکروسکوپ تشخیص داد.

استفاده از این نوع میکروسکوپ معمول ترین روش مشاهده سلول ها است و قدرت تفکیک آن 20/0 میکرون می باشد. قدرت تفکیک را حد تفکیک(resolution) یا R نیز می گویند. هر چه حد تفکیک عدسی میکروسکوپ کوچکتر باشد قدرت میکروسکوپ در دیدن اجزای سلول بیشتر خواهد بود.عوامل بسیاری از جمله طول موج تابشی در تعیین R دخالت دارند.این  قدرت تفکیک نشان می دهد که این نوع میکروسکوپ می تواند اجسامی که حداقل 20/0 میکرون بزرگی دارند را نمایش دهد. و می توان از آن برای مشاهده سلولها و تعیین محل برخی اندامک های درشت سلول مانند هسته استفاده نمود. به این ترتیب میکروسکوپی که دارای بزرگنمایی 400 باشد برای استفاده در مدارس کافی می باشد.

                      *********